Science Facts | తేనెటీగలు కుట్టిన తర్వాత ఎందుకు చనిపోతాయి? అసలు కారణం ఇదే!

Science Facts | తేనెటీగలు కుట్టిన తర్వాత ఎందుకు చనిపోతాయి? అసలు కారణం ఇదే!

తేనెటీగ మనల్ని కుట్టిన తర్వాత కొద్దిసేపటికే చనిపోతుందని చాలామందికి తెలుసు. కానీ తేనెటీగకు కుట్టడం వల్లనే మరణం సంభవిస్తుందా? లేక కుట్టే విధానంలోనే అసలు కారణం దాగి ఉందా?

దీనికి సమాధానం తేనెటీగ శరీరంలోని స్టింగర్ (Stinger) నిర్మాణంలో ఉంది.

తేనెటీగలు కుట్టిన తర్వాత ఎందుకు చనిపోతాయి?

సాధారణంగా మనుషులను కుట్టే తేనెటీగలలో ఆడ కార్మిక తేనెటీగ (Worker bee) కుట్టిన తర్వాత చనిపోవడానికి ప్రధాన కారణం దాని స్టింగర్‌కు ఉండే చిన్న చిన్న ముళ్లు (barbs).

తేనెటీగ మనిషి వంటి మందమైన చర్మాన్ని కుట్టినప్పుడు ఈ ముళ్లు చర్మంలో గట్టిగా ఇరుక్కుంటాయి. తేనెటీగ తిరిగి ఎగరడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు స్టింగర్ బయటకు రాదు. దాంతో స్టింగర్‌తో పాటు దాని శరీరంలోని కొంత భాగం, ముఖ్యంగా విషపు సంచి (venom sac) మరియు దానికి సంబంధించిన కణజాలం బయటకు లాగబడుతుంది. ఈ తీవ్రమైన శరీర నష్టం కారణంగా తేనెటీగ కొద్దిసేపటి తర్వాత చనిపోతుంది. (Ask IFAS – Powered by EDIS)

అసలు కారణం.. స్టింగర్‌కు ఉన్న ముళ్లే!

తేనెటీగ స్టింగర్ సాధారణ సూదిలా నేరుగా బయటకు వచ్చేయదు. దాని చివర చిన్న చిన్న వెనక్కి వంగిన ముళ్లు ఉంటాయి.

తేనెటీగ చర్మాన్ని కుట్టినప్పుడు ఈ ముళ్లు చర్మంలో ఒక విధంగా ఆంకర్‌లా ఇరుక్కుంటాయి. తేనెటీగ వెనక్కి ఎగరడానికి ప్రయత్నించినా స్టింగర్ చర్మంలోనే మిగిలిపోతుంది.

అలా స్టింగర్‌ను కోల్పోవడంతో పాటు తేనెటీగ ఉదర భాగానికి తీవ్ర నష్టం జరుగుతుంది. అందుకే ఆడ కార్మిక తేనెటీగ ఆ తర్వాత జీవించలేదు. (UC Agriculture and Natural Resources)

స్టింగర్ బయటకు వచ్చిన తర్వాత కూడా విషం ఎలా వెళ్తుంది?

ఇక్కడ మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఉంది.

తేనెటీగ ఎగిరిపోయిన తర్వాత దాని స్టింగర్ మన చర్మంలోనే మిగిలిపోవచ్చు. స్టింగర్‌కు అనుసంధానమై ఉన్న విషపు సంచి, కండరాలు కొంతసేపు పనిచేస్తూనే ఉంటాయి. దాంతో తేనె విషం గాయం లోపలికి పంపబడుతూనే ఉంటుంది. (UA Cooperative Extension)

అందుకే తేనెటీగ కుట్టిన వెంటనే స్టింగర్ కనిపిస్తే వీలైనంత త్వరగా తొలగించడం ముఖ్యం.

తేనెటీగ కుట్టినప్పుడు ఏం చేయాలి?

తేనెటీగ కుట్టిన చోట స్టింగర్ మిగిలి ఉంటే:

• వీలైనంత త్వరగా స్టింగర్‌ను తొలగించాలి.
• కార్డు అంచు లేదా గోరుతో జాగ్రత్తగా స్క్రాప్ చేసి బయటకు తీయవచ్చు.
• స్టింగర్‌ను ఆలస్యం చేయకుండా తొలగించడం ముఖ్యం.
• ఆ ప్రాంతాన్ని సబ్బు, నీటితో శుభ్రం చేయాలి.
• నొప్పి, వాపు తగ్గించడానికి చల్లటి కాపు ఉపయోగించవచ్చు. (Ask IFAS – Powered by EDIS)

స్టింగర్‌ను ఎలా తొలగించాలనే విషయంలో వివిధ సూచనలు కనిపించినప్పటికీ, ప్రధాన విషయం ఆలస్యం చేయకుండా తొలగించడం అని యూనివర్సిటీ ఎక్స్‌టెన్షన్ వనరులు సూచిస్తున్నాయి. (UC Agriculture and Natural Resources)

ఎప్పుడు వైద్య సహాయం అవసరం?

చాలా మందిలో తేనెటీగ కుట్టిన చోట నొప్పి, ఎర్రబడటం, వాపు వంటి స్థానిక లక్షణాలే కనిపిస్తాయి. అయితే కొంతమందిలో తేనె విషానికి తీవ్రమైన అలెర్జీ ప్రతిచర్య అనాఫైలాక్సిస్ (Anaphylaxis) రావచ్చు. శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, ముఖం లేదా గొంతు బాగా వాపడం, తీవ్రమైన తల తిరగడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే తక్షణ వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి. (Ask IFAS – Powered by EDIS)

అన్ని తేనెటీగలు కుట్టిన తర్వాత చనిపోతాయా?

అలా చెప్పడం పూర్తిగా సరైంది కాదు.

ఇక్కడ ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే మనుషులను కుట్టే కార్మిక తేనెటీగల గురించి ఈ విషయం ప్రధానంగా వర్తిస్తుంది. రాణి తేనెటీగ (Queen bee) స్టింగర్ కార్మిక తేనెటీగ స్టింగర్‌లా ముళ్లతో ఉండదు. అందువల్ల రాణి తేనెటీగ పలుమార్లు కుట్టగలదు. మరోవైపు మగ తేనెటీగలకు (Drones) స్టింగర్ ఉండదు. (MU Extension)

అలాగే తేనెటీగ ఇతర కీటకాల వంటి కొన్ని లక్ష్యాలను కుట్టినప్పుడు స్టింగర్ చర్మంలో ఇరుక్కోకపోవచ్చు. కాబట్టి “తేనెటీగ ఏదైనా కుట్టగానే తప్పకుండా చనిపోతుంది” అనడం కంటే, మనుషుల వంటి మందమైన చర్మాన్ని కుట్టే కార్మిక తేనెటీగకు ఈ ప్రమాదం ఉంటుందని చెప్పడం సరైనది. (Ask IFAS – Powered by EDIS)

తెలుసా? తేనెటీగ కుట్టడం కేవలం దాడి కోసం కాదు!

తేనెటీగలు సాధారణంగా కారణం లేకుండా మనుషులను కుట్టవు. తమ గూడును లేదా కాలనీని రక్షించుకోవడానికి ప్రమాదం ఉందని భావించినప్పుడు కార్మిక తేనెటీగలు స్టింగర్‌ను ఉపయోగిస్తాయి.

కుట్టిన సమయంలో అవి అలారం ఫెరోమోన్ (alarm pheromone) అనే రసాయన సంకేతాన్ని విడుదల చేస్తాయి. ఇది ఇతర తేనెటీగలకు అక్కడ ప్రమాదం ఉందని తెలియజేస్తుంది. అందువల్ల ఒక తేనెటీగ కుట్టిన ప్రాంతానికి మరిన్ని తేనెటీగలు ఆకర్షితమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. (Ask IFAS – Powered by EDIS)

ముగింపు

తేనెటీగ కుట్టిన తర్వాత చనిపోవడానికి ప్రధాన కారణం దాని ముళ్లున్న స్టింగర్ మనిషి చర్మంలో ఇరుక్కోవడం. తేనెటీగ ఎగరడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు స్టింగర్‌తో పాటు శరీరంలోని కొంత భాగం విడిపోవడం వల్ల దానికి ప్రాణాంతకమైన గాయం ఏర్పడుతుంది.

అయితే ఇది అన్ని తేనెటీగలకు వర్తించదు. ముఖ్యంగా ఆడ కార్మిక తేనెటీగలు మనుషుల వంటి మందమైన చర్మాన్ని కుట్టినప్పుడు ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. రాణి తేనెటీగకు భిన్నమైన స్టింగర్ ఉంటుంది, మగ తేనెటీగలకు స్టింగర్ ఉండదు. (MU Extension)

తేనెటీగ కుట్టినప్పుడు స్టింగర్ చర్మంలో మిగిలి ఉంటే దాన్ని త్వరగా తొలగించడం, తీవ్రమైన అలెర్జీ లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోవడం ముఖ్యమైన జాగ్రత్త.