జీవితం నిజంగా సంక్లిష్టమా? మనసే సమస్యలను సృష్టిస్తుందా?
మన జీవితంలో కొన్ని రోజులు చాలా ప్రశాంతంగా గడిచిపోతాయి. ఏ పెద్ద సమస్యా ఉండదు. అయినా మనసు హాయిగా ఉంటుంది. అదే కొన్ని రోజుల్లో మాత్రం చిన్న విషయం కూడా చాలా పెద్దదిగా అనిపిస్తుంది.
ఎవరో మనతో సరిగ్గా మాట్లాడకపోవచ్చు.
ఒక పని మనం అనుకున్నట్టుగా జరగకపోవచ్చు.
ఎవరైనా మన గురించి ఏదో మాట్లాడి ఉండొచ్చు.
ఇంట్లో చిన్న అపార్థం వచ్చి ఉండొచ్చు. ఉద్యోగంలో ఏదైనా సమస్య ఎదురై ఉండొచ్చు.
విషయం అక్కడితో ముగిసిపోయినా మనసు మాత్రం అంత త్వరగా దాన్ని వదిలిపెట్టదు.
“అలా ఎందుకు జరిగింది?”
“అతను అలా ఎందుకు మాట్లాడాడు?”
“నా వల్ల ఏమైనా తప్పు జరిగిందా?”
“ఇక ముందు ఏం జరుగుతుంది?”
అంటూ ఒక ఆలోచన తర్వాత మరో ఆలోచన వస్తూనే ఉంటుంది.
అప్పుడు మనల్ని మనం ఒక్కసారి అడగాల్సిన ప్రశ్న ఉంది.
నిజంగా సమస్య అంత పెద్దదా? లేక దాని గురించి మనం ఎక్కువగా ఆలోచించడం వల్ల అది పెద్దదిగా అనిపిస్తుందా?
దీనికి అందరికీ ఒకే సమాధానం ఉండదు.
ఎందుకంటే జీవితంలో నిజమైన సమస్యలు కూడా ఉంటాయి. డబ్బు సమస్యలు రావచ్చు. కుటుంబంలో ఇబ్బందులు రావచ్చు. ఉద్యోగం పోవచ్చు. సంబంధాల్లో సమస్యలు రావచ్చు. ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన ఇబ్బందులు ఎదురుకావచ్చు.
వాటన్నింటినీ “మనసే సృష్టించుకుంది” అని చెప్పడం సరైంది కాదు.
కానీ ఒక సమస్య జరిగిన తర్వాత దానికి మనమే భయం, అనుమానం, ఊహలు కలుపుకుంటూ పోతే మాత్రం పరిస్థితి మరోలా మారుతుంది.
కొన్నిసార్లు అసలు సమస్య కంటే, దాని గురించి మనం మనసులో నడిపించుకునే ఆలోచనలే ఎక్కువగా అలసటకు గురిచేస్తాయి.
జరిగినది ఒకటైతే… మనసులో జరిగేది మరొకటి
ఒక చిన్న సంఘటనను ఊహించండి.
మనకు బాగా తెలిసిన వ్యక్తి ఒకరోజు ఎదురుగా కనిపించాడు. సాధారణంగా మనల్ని చూసి పలకరించే వ్యక్తి. కానీ ఆ రోజు మనల్ని చూసినా మాట్లాడకుండా వెళ్లిపోయాడు.
జరిగిన విషయం అంతే.
అతను మాట్లాడలేదు.
కానీ మనసు అక్కడితో ఆగదు.
“నాపై కోపంగా ఉన్నాడా?”
“నేను ఏమైనా తప్పుగా మాట్లాడానా?”
“ఇంకెవరైనా నా గురించి ఏమైనా చెప్పారా?”
“ఇక ముందు కూడా ఇలాగే ఉంటాడా?”
అంటూ మనమే కారణాలు వెతకడం మొదలుపెడతాం.
అతనికి ఆ సమయంలో ఏదైనా సమస్య ఉండి ఉండొచ్చు. తొందరలో ఉండి ఉండొచ్చు. మనల్ని గమనించకపోయి ఉండొచ్చు. అసలు మన గురించి ఆలోచించకుండానే వెళ్లిపోయి ఉండొచ్చు.
మనకు ఏదీ తెలియదు.
కానీ మనసుకు మాత్రం ఒక కారణం కావాలి. అందుకే అది తనకు తోచిన కథను తయారు చేసుకుంటుంది.
కొన్ని గంటల తర్వాత మనకు బాధ కలిగిస్తున్నది అతను మాట్లాడకపోవడం కాదు. అతను ఎందుకు మాట్లాడలేదో మనం ఊహించుకున్న కారణాలే.
ఇలాంటి సంఘటనలు మన జీవితంలో చాలా సాధారణం.
జరిగిన విషయం ఒకటి. దానికి మనం ఇచ్చుకున్న అర్థం మరోటి.
ఈ రెండింటి మధ్య తేడాను గుర్తించకపోతే, బయట ఎవరూ మనపై పెట్టని భారాన్ని మనమే మోస్తుంటాం.
గతం గురించి ఆలోచించడం ఎక్కడ వరకు అవసరం?
మనలో చాలామందికి గతంలో జరిగిన విషయాలను మళ్లీ మళ్లీ గుర్తు చేసుకోవడం అలవాటు.
“అప్పుడు అలా చేసి ఉంటే బాగుండేది.”
“ఆ మాట అసలు చెప్పకుండా ఉండాల్సింది.”
“ఆ నిర్ణయం తీసుకోకుండా ఉండాల్సింది.”
ఇలా ఆలోచిస్తూనే ఉంటాం.
గతం నుంచి నేర్చుకోవడం మంచిదే. మనం చేసిన తప్పును గుర్తించడం కూడా అవసరమే. అదే తప్పు మళ్లీ జరగకుండా చూసుకోవడం ఇంకా మంచిది.
కానీ ఒకే విషయాన్ని పదేపదే గుర్తు చేసుకుని బాధపడటం వల్ల గతం మారదు.
అప్పుడు మనకు తెలిసిన పరిస్థితులు వేరు. మన దగ్గర ఉన్న సమాచారం వేరు. మనం తీసుకున్న నిర్ణయం అప్పటి మన అవగాహన ప్రకారమే అయి ఉండొచ్చు.
ఇప్పుడు వెనక్కి తిరిగి చూస్తే అది తప్పుగా అనిపించవచ్చు.
అందుకే గతంలో మనం చేసిన ప్రతి నిర్ణయాన్ని సమర్థించుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. అదే సమయంలో ఆ నిర్ణయం కోసం జీవితాంతం మనల్ని మనమే నిందించుకోవాల్సిన అవసరం కూడా లేదు.
జరిగిపోయినది మార్చలేం. కానీ దాని నుంచి ఏం నేర్చుకోవాలో మాత్రం మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది.
ఒక తప్పు మనకు పాఠం కావచ్చు. కానీ అదే తప్పు ప్రతిరోజూ మనల్ని వెంటాడాల్సిన అవసరం లేదు.
రేపటి గురించి ఆలోచించడం మంచిదే… కానీ
భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించకుండా ఎవరూ జీవించలేరు.
రేపటి అవసరాల కోసం డబ్బు దాచుకోవాలి. పిల్లల చదువు గురించి ఆలోచించాలి. ఉద్యోగం గురించి ప్రణాళిక చేసుకోవాలి. ఆరోగ్యం విషయంలో ముందుగానే జాగ్రత్త పడాలి.
ఇవన్నీ అవసరమే.
కానీ ప్రణాళిక వేసుకోవడం వేరు. జరగని విషయాల గురించి ముందుగానే భయపడటం వేరు.
“ఏదైనా తప్పు జరిగితే?”
“ఆ పని సరిగ్గా జరగకపోతే?”
“రేపు పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందో?”
అని ప్రతి విషయాన్ని ముందే ఊహించుకుంటూ ఉంటే, మనం ఇంకా రాని రోజుల్లోనే జీవించడం మొదలుపెడతాం.
ఒక్కసారి ఆలోచించండి.
రేపు ఉదయం ఏం జరుగుతుందో మనకు పూర్తిగా తెలియదు. అయినా ఈరోజే దాని గురించి పది రకాలుగా ఆలోచించి మనశ్శాంతిని కోల్పోతుంటాం.
రేపటి కోసం సిద్ధంగా ఉండాలి. కానీ రేపటి భయంతో ఈరోజు మన దగ్గర ఉన్న ప్రశాంతతను వదులుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
రేపు వచ్చినప్పుడు దాన్ని ఎదుర్కోవచ్చు.
ప్రతి ప్రశ్నకు సమాధానం దొరకదు
ఏదైనా జరిగితే దానికి కారణం తెలుసుకోవాలనిపించడం సహజం.
“ఇలా ఎందుకు జరిగింది?”
“నాకే ఎందుకు జరిగింది?”
“అతను అలా ఎందుకు చేశాడు?”
“ఇది ఇంకా ఎంతకాలం ఉంటుంది?”
కొన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరుకుతుంది. కొన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానం రావడానికి సమయం పడుతుంది.
మరికొన్ని ప్రశ్నలకు అసలు సమాధానం దొరకకపోవచ్చు.
ఇది అంగీకరించడం అంత సులభం కాదు.
మనసుకు ప్రతి విషయానికీ ఒక కారణం కావాలి. ఏదో ఒక వివరణ దొరికితేనే ప్రశాంతంగా ఉంటుందనిపిస్తుంది.
కానీ జీవితం మనం కోరుకున్నంత స్పష్టంగా ఉండదు.
కొన్నిసార్లు మనకు తెలియని విషయాలు అలాగే ఉండిపోతాయి. వాటిని తెలుసుకోవడానికి ఎంత ప్రయత్నించినా సమాధానం దొరకకపోవచ్చు.
అలాంటి సమయంలో మనం చేయగలిగిన పని చేయాలి. మిగిలినదాన్ని అక్కడితో వదిలేయడం కూడా నేర్చుకోవాలి.
ఒక సమస్యను పరిష్కరించడానికి అవసరమైనంత ఆలోచించడం మంచిదే. పరిష్కారం దొరికిపోయిన తర్వాత కూడా అదే విషయాన్ని మళ్లీ మళ్లీ తిప్పి ఆలోచించడం మాత్రం మనకే భారంగా మారుతుంది.
ప్రశాంతంగా ఉండటం అంటే ఆలోచనలు లేకపోవడం కాదు
మనసు ప్రశాంతంగా ఉండాలంటే ఆలోచనలు పూర్తిగా ఆగిపోవాలని చాలామంది అనుకుంటారు.
అది సాధ్యం కాదు.
మనసు ఉన్నంత వరకు ఆలోచనలు వస్తూనే ఉంటాయి.
కొన్ని మంచి ఆలోచనలు. కొన్ని భయపెట్టేవి. కొన్ని అవసరమైనవి. మరికొన్ని అసలు అవసరం లేనివి.
కాబట్టి ప్రశాంతంగా ఉండటం అంటే ఆలోచనలు రాకపోవడం కాదు.
వచ్చిన ప్రతి ఆలోచనను నిజమని నమ్మకుండా ఉండటం.
ఒక భయం మనసులోకి వచ్చిందంటే అది తప్పకుండా నిజం అవుతుందని కాదు.
ఒక అనుమానం వచ్చిందంటే అది వాస్తవం అయిపోదు.
ఎవరైనా మన గురించి ఏదో అనుకుంటున్నారేమో అనిపించిందంటే నిజంగానే వారు అలా అనుకుంటున్నారని చెప్పలేం.
ఈ తేడాను మనం గుర్తించగలిగితే మనలోని చాలా గందరగోళం తగ్గుతుంది.
ఒక ఆలోచన వచ్చింది.
అంతే.
దాన్ని వెంటనే నిజం చేసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
మన చేతుల్లో ఉన్నది ఎంతవరకు?
మన చుట్టూ జరిగే ప్రతి విషయాన్ని మనం నియంత్రించలేం.
ఎవరు మన గురించి ఏం అనుకుంటారో మన చేతుల్లో ఉండదు.
ఎవరు ఎలా మాట్లాడతారో కూడా మనం నిర్ణయించలేం.
కొన్ని సందర్భాల్లో మనం ఎంత ప్రయత్నించినా పరిస్థితులు మనకు అనుకూలంగా మారకపోవచ్చు.
అయితే ఒక పరిస్థితికి మనం ఎలా స్పందించాలో మాత్రం కొంతవరకు మన చేతుల్లో ఉంటుంది.
సమస్య వచ్చిన వెంటనే భయపడకుండా కాసేపు ఆగవచ్చు.
“ఇప్పుడు నేను ఏం చేయగలను?” అని ఆలోచించవచ్చు.
చేయగలిగిన పని చేయవచ్చు.
మన చేతుల్లో లేని విషయం అయితే దాన్ని అంగీకరించడం నేర్చుకోవచ్చు.
ఇది చెప్పినంత సులభం కాదు. మనసు వెంటనే మాట వినదు.
కానీ నెమ్మదిగా అలవాటు చేసుకుంటే ఒక మార్పు కనిపిస్తుంది.
ప్రతి విషయానికి వెంటనే స్పందించాల్సిన అవసరం లేదని అర్థమవుతుంది.
కొన్ని మాటలకు సమాధానం ఇవ్వకపోవచ్చు.
కొన్ని విషయాలను వివరించాల్సిన అవసరం ఉండకపోవచ్చు.
కొన్ని విషయాలను అలాగే వదిలేయవచ్చు.
అది ఓటమి కాదు.
కొన్నిసార్లు మనశ్శాంతి కోసం వదిలేయడం కూడా ఒక నిర్ణయమే.
ఒక చిన్న ప్రశ్న మనకు చాలా ఉపయోగపడొచ్చు
ఏదైనా విషయం మనల్ని చాలా ఇబ్బంది పెడుతున్నప్పుడు ఒక చిన్న ప్రశ్న మనకు మనమే వేసుకోవచ్చు.
“నేను ఎదుర్కొంటున్నది నిజమైన సమస్యా? లేక ఆ సమస్య గురించి నేను ఊహించుకుంటున్న విషయాలే నన్ను ఎక్కువగా బాధిస్తున్నాయా?”
నిజమైన సమస్య అయితే దానికి పరిష్కారం వెతకాలి.
మన ఊహ వల్ల పెరిగిన భయం అయితే, దాన్ని కొంచెం దూరం నుంచి చూడాలి.
ఈ రెండింటినీ ఒకటిగా చూసేస్తే మనసుపై భారం మరింత పెరుగుతుంది.
ఉదాహరణకు ఉద్యోగంలో నిజంగా ఒక సమస్య ఉంటే దాని గురించి మాట్లాడాలి. అవసరమైతే పరిష్కారం కోసం ప్రయత్నించాలి.
కానీ “ఇది పోతే నా జీవితం మొత్తం అయిపోయినట్టే” అని ముందుగానే ఊహించుకోవడం వేరే విషయం.
సంఘటన ఒకటి.
దానికి మనం ఇచ్చే అర్థం మరోటి.
ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న తేడాను గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం.
సరళమైన జీవితం అంటే సమస్యలు లేని జీవితం కాదు
సమస్యలు లేకుండా జీవించడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు.
ఒకరికి డబ్బు సమస్య ఉండొచ్చు. ఇంకొకరికి కుటుంబ సమస్య ఉండొచ్చు. మరొకరికి ఉద్యోగంలో ఒత్తిడి ఉండొచ్చు.
బయట నుంచి చూసినప్పుడు ఎవరి జీవితం ప్రశాంతంగానే కనిపించవచ్చు. కానీ ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో వాళ్లకు మాత్రమే తెలిసిన కొన్ని భారాలు ఉంటాయి.
అందుకే సరళమైన జీవితం అంటే సమస్యలు లేని జీవితం కాదు.
సమస్య వచ్చినప్పుడు దానికి అవసరమైనంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం.
పరిష్కరించగలిగినదాన్ని పరిష్కరించడం.
మార్చలేని విషయాన్ని నెమ్మదిగా అంగీకరించడం.
మనసులోకి వచ్చిన ప్రతి ఆలోచనతో పాటు పరుగెత్తకుండా ఉండడం.
బహుశా సరళమైన జీవితం అంటే ఇదే.
గతం మన చేతుల్లో లేదు.
రేపు పూర్తిగా మన చేతుల్లో లేదు.
కానీ ఈరోజు మనం ఏం చేయాలి, ఎలా స్పందించాలి అన్నది మాత్రం కొంతవరకు మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది.
చివరికి…
జీవితం ఎప్పుడూ మనం అనుకున్నట్టుగా ఉండదు.
కొన్ని రోజులు చాలా సంతోషాన్ని ఇస్తాయి. మరికొన్ని రోజులు మాత్రం “ఎందుకు ఇలా జరుగుతోంది?” అని మనల్ని మనమే అడిగేలా చేస్తాయి.
అది కూడా జీవితంలో భాగమే.
ప్రతి సమస్యను పెద్దదిగా చేసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
ప్రతి మాట వెనుక ఒక అర్థం వెతకాల్సిన అవసరం లేదు.
ప్రతి భవిష్యత్తు భయాన్ని ఈరోజే అనుభవించాల్సిన అవసరం లేదు.
సమస్య ఉంటే ఎదుర్కొందాం.
చేయాల్సిన పని ఉంటే చేద్దాం.
మార్చలేని విషయం అయితే దాన్ని అంగీకరించడం నెమ్మదిగా నేర్చుకుందాం.
అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి.
మనసులోకి వచ్చిన ప్రతి ఆలోచన నిజం కాదు.
కొన్నిసార్లు మనల్ని బాధపెట్టేది బయట జరిగిన విషయం కంటే, ఆ విషయం గురించి మనలో మనమే నిర్మించుకున్న కథ కావచ్చు.
జీవితం ఎప్పుడూ సులభంగా ఉండకపోవచ్చు.
కానీ దానికి మనమే అదనంగా భయాలు, అనుమానాలు, ఊహలు జోడించుకుంటే అది అవసరానికి మించి కష్టంగా అనిపించవచ్చు.
అందుకే ఏదైనా సమస్య ఎదురైనప్పుడు వెంటనే,
“దీన్ని ఎలా పరిష్కరించాలి?”
అని మాత్రమే కాకుండా…
“ఇది నిజంగా ఎంత పెద్ద సమస్య?”
అని కూడా ఒక్కసారి మనల్ని మనం అడిగి చూడాలి.
బహుశా ఆ ఒక్క ప్రశ్న మనం చూస్తున్న సమస్యను కొంచెం వేరే కోణంలో చూపించవచ్చు.
ఎందుకంటే కొన్నిసార్లు సమస్య బయట ఉండదు.
మనసులో దానికి ఇచ్చిన అర్థంలో ఉంటుంది.
Leave a Reply