పాక్ వైమానిక దాడుల్లో 11 మంది పిల్లలు మృతి: ఆఫ్ఘన్ సరిహద్దుల్లో ముదిరిన ఘర్షణ! | afghanistan pakistan airstrikes durand line telugu

పాక్ వైమానిక దాడుల్లో 11 మంది పిల్లలు మృతి: ఆఫ్ఘన్ సరిహద్దుల్లో ముదిరిన ఘర్షణ! | afghanistan pakistan airstrikes durand line telugu

ఆఫ్ఘనిస్తాన్-పాకిస్తాన్ సరిహద్దుల వెంబడి దశాబ్దాలుగా రగులుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు మరోసారి అత్యంత విషాదకరమైన స్థాయికి చేరుకున్నాయి. తీవ్రవాదం, సార్వభౌమాధికారం, మరియు సరిహద్దు రక్షణ అనే అంశాల చుట్టూ తిరిగే ఈ ఘర్షణల్లో మరోసారి అమాయక పౌరులు బలయ్యారు. ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని మూడు తూర్పు ప్రావిన్సులలోని నివాస ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని పాకిస్తాన్ వైమానిక దళం (PAF) రాత్రికి రాత్రే జరిపిన తాజా వైమానిక దాడుల్లో 11 మంది పసిపిల్లలతో సహా మొత్తం 13 మంది పౌరులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు.

ఈ అకస్మాత్తు దాడులు అంతర్జాతీయ సమాజాన్ని దిగ్భ్రాంతికి గురిచేయడమే కాకుండా, ఇటీవల టర్కీ, సౌదీ అరేబియా, మరియు ఖతార్ దేశాల మధ్యవర్తిత్వంతో కుదిరిన తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని పూర్తిగా తుడిచిపెట్టాయి. ఈ సుదీర్ఘ పరిశోధనాత్మక కథనంలో, ఈ తాజా వైమానిక దాడుల వెనుక ఉన్న తక్షణ కారణాలు, నష్ట తీవ్రత, ఆఫ్ఘన్-పాక్ సంబంధాల చారిత్రక నేపథ్యం, ‘దురాండ్ రేఖ’ వివాదం, తెహ్రీక్-ఇ-తాలిబాన్ పాకిస్తాన్ (TTP) పాత్ర, మరియు అంతర్జాతీయ వేదికలపై ఈ పరిణామాల ప్రభావం గురించి సమగ్రంగా విశ్లేషిద్దాం.

1. తాజా వైమానిక దాడులు: ఏం జరిగింది? ఎక్కడ జరిగింది?

ఆఫ్ఘనిస్తాన్ కాలమానం ప్రకారం అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత, పాకిస్తాన్ వైమానిక దళానికి చెందిన యుద్ధ విమానాలు మరియు డ్రోన్లు సరిహద్దు దాటి ఆఫ్ఘన్ వైమానిక పరిధిలోకి ప్రవేశించాయి. అత్యంత రహస్యంగా, ఎలాంటి ముందస్తు హెచ్చరికలు లేకుండా జరిగిన ఈ దాడులు ప్రధానంగా పౌరులు నివసించే మారుమూల గ్రామాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి.

ప్రభావిత ప్రాంతాల భౌగోళిక వివరాలు

పాకిస్తాన్ ఈ దాడుల కోసం ఆఫ్ఘనిస్తాన్ తూర్పు సరిహద్దులో ఉన్న మూడు అత్యంత సున్నితమైన ప్రావిన్సులను ఎంచుకుంది:

1. ఖోస్ట్ (Khost): ఇది పాకిస్తాన్‌లోని వాయవ్య గిరిజన ప్రాంతాలకు (పూర్వపు FATA) ఆనుకుని ఉండే వ్యూహాత్మక ప్రావిన్స్. ఇక్కడి పర్వత ప్రాంతాలు మరియు దట్టమైన అడవులు దశాబ్దాలుగా వివిధ గిరిజన గ్రూపులకు, ఉగ్రవాద శ్రేణులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి.
2. కునార్ (Kunar): హిందూకుష్ పర్వత శ్రేణులలో ఉన్న కునార్ ప్రావిన్స్, కఠినమైన భూభాగంతో కూడుకున్నది. పాకిస్తాన్‌లోని బాజౌర్, మొహమండ్ ప్రాంతాలతో దీనికి సరిహద్దు ఉంది.
3. పక్తికా (Paktika): దక్షిణ-తూర్పు ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో ఉన్న ఈ ప్రావిన్స్ పాకిస్తాన్‌లోని వజీరిస్తాన్ సరిహద్దుకు అత్యంత సమీపంలో ఉంటుంది. చారిత్రకంగానే ఇక్కడ సరిహద్దు దాటుకుని వచ్చే రాకపోకలు ఎక్కువ.

నష్ట తీవ్రత మరియు బాధితుల వివరాలు

కాబూల్‌లోని ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్ ప్రభుత్వ అధికారిక ప్రతినిధి జబిహుల్లా ముజాహిద్ విడుదల చేసిన అధికారిక ప్రకటన ప్రకారం, ఈ దాడులు ఉగ్రవాద స్థావరాలపై కాకుండా, సాధారణ పౌరుల మట్టి ఇళ్లపై (Mud Houses) జరిగాయి.

• మరణాలు: మొత్తం 13 మంది మరణించగా, అందులో 11 మంది పసిపిల్లలు, ఒక మహిళ, మరియు ఒక వృద్ధుడు ఉన్నారు. నిద్రిస్తున్న సమయంలో ఇళ్లపై బాంబులు పడటంతో పిల్లలు తప్పించుకునే అవకాశం కూడా లేకుండా పోయింది.
• గాయపడిన వారు: కనీసం 14 మంది మహిళలు, పిల్లలు తీవ్ర గాయాలపాలయ్యారు. స్థానిక ఆసుపత్రులలో వైద్య సదుపాయాలు కొరవడటంతో మరణాల సంఖ్య ఇంకా పెరిగే అవకాశం ఉందని స్థానిక వైద్యులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
• ఆస్తి నష్టం: దాడుల ధాటికి పలు నివాస గృహాలు పూర్తిగా ధ్వంసమై శ్మశానవాటికలను తలపించాయి. స్థానికులు శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న తమ వారిని వెలికితీసేందుకు చేతులతోనే మట్టిని తవ్వాల్సి వచ్చింది.

2. తక్షణ కారణం: హసన్ ఖేల్ సైనిక పోస్ట్‌పై దాడి

పాకిస్తాన్ ఈ స్థాయిలో అకస్మాత్తుగా సరిహద్దు దాటి దాడులు చేయడానికి గల తక్షణ కారణం (Immediate Trigger) అంతకుముందు రోజు పాకిస్తాన్ భూభాగంలో జరిగిన ఒక పెద్ద ఉగ్రవాద దాడే.

పాకిస్తాన్‌లోని వాయవ్య ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వా (Khyber Pakhtunkhwa) ప్రావిన్స్‌లోని హసన్ ఖేల్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక కీలకమైన సైనిక భద్రతా పోస్ట్‌పై రాత్రి వేళ భారీ ఆయుధాలతో వచ్చిన ఉగ్రవాదులు మెరుపు దాడికి పాల్పడ్డారు. ఈ దాడికి వ్యూహాత్మకంగా తెహ్రీక్-ఇ-తాలిబాన్ పాకిస్తాన్ (TTP) లేదా దానికి అనుబంధంగా పనిచేసే గిరిజన ఉగ్రవాద గ్రూపులు కారణమని పాకిస్తాన్ సైన్యం భావించింది.

హసన్ ఖేల్ ఘర్షణ వివరాలు:

• ఉగ్రవాదులు రాకెట్ లాంచర్లు, అత్యాధునిక ఆటోమేటిక్ రైఫిళ్లతో సైనిక పోస్ట్‌ను ముట్టడించారు.
• ఈ భీకర తుపాకీ పోరులో పాకిస్తాన్ పారామిలటరీ దళాలకు (Frontier Corps) చెందిన ఆరుగురు సిబ్బంది అక్కడికక్కడే మరణించారు.
• దాడి అనంతరం ఉగ్రవాదులు దట్టమైన పర్వత ప్రాంతాల గుండా ప్రయాణించి, సరిహద్దు దాటి ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోకి పారిపోయినట్లు పాకిస్తాన్ ఇంటెలిజెన్స్ వర్గాలు (ISI) నిర్ధారించాయి.

ఈ ఘటనతో తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురైన పాకిస్తాన్ సైనిక నాయకత్వం, ఉగ్రవాదులు సరిహద్దు దాటిన కొన్ని గంటల వ్యవధిలోనే ప్రతికార చర్యగా ఆఫ్ఘన్ భూభాగంపై వైమానిక దాడులకు ఆదేశాలు జారీ చేసింది. అయితే, ఉగ్రవాదులను వేటాడే క్రమంలో పాకిస్తాన్ నిఘా వైఫల్యం వల్ల అమాయక పౌరులు, ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లలు ఉన్న ఇళ్లను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర విమర్శలకు దారితీస్తోంది.

3. దౌత్య వైఫల్యం: తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ విచ్ఛిన్నం

ఈ తాజా దాడులు కేవలం రెండు దేశాల మధ్య ఘర్షణను మాత్రమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ దౌత్య ప్రయత్నాల వైఫల్యాన్ని కూడా స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరి చివర్లో పాకిస్తాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సరిహద్దుల్లో భారీ ఎత్తున ఫిరంగి దాడులు (Artillery Shelling) మరియు వైమానిక దాడులు జరిగాయి. ఆ సమయంలో ఇరు దేశాల సైన్యాలు ముఖాముఖి తలపడటంతో వందలాది మంది మరణించారు. పరిస్థితి చేయి దాటి ప్రాంతీయ యుద్ధంగా మారే ప్రమాదం ఉండటంతో ఇస్లామిక్ ప్రపంచంలోని కీలక దేశాలు రంగంలోకి దిగాయి.

అంతర్జాతీయ మధ్యవర్తిత్వం (మార్చి 2026):

• టర్కీ, సౌదీ అరేబియా, మరియు ఖతార్ దేశాలు దౌత్యపరమైన చొరవ తీసుకుని ఉభయ పక్షాలతో సుదీర్ఘ చర్చలు జరిపాయి.
• దీని ఫలితంగా మార్చి 18న ఇరు దేశాల మధ్య ఒక తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ (Ceasefire) ఒప్పందం కుదిరింది.
• ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, పాకిస్తాన్ తన సరిహద్దు దాటి వైమానిక దాడులు చేయకూడదని, అదే సమయంలో ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్లు తమ భూభాగం నుండి పాకిస్తాన్‌పై దాడులు జరగకుండా కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని అంగీకరించారు.

కానీ, ఈ శాంతి ఒప్పందం కేవలం రెండు నెలలు కూడా పూర్తిగా నిలబడలేదు. హసన్ ఖేల్ దాడి మరియు దానికి ప్రతిచర్యగా పాకిస్తాన్ జరిపిన ఈ తాజా వైమానిక దాడులతో ఆ దౌత్య ప్రయత్నాలు పూర్తిగా బూడిదలో పోసిన పన్నీరయ్యాయి. ఇది ఈ ప్రాంతంలో శాంతి స్థాపన ఎంత కష్టతరమైనదో చూపిస్తోంది.

4. చారిత్రక నేపథ్యం: దురాండ్ రేఖ (Durand Line) వివాదం

ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ దేశాల మధ్య ఉన్న వైరాన్ని కేవలం ఈనాటి ఉగ్రవాద కోణంలోనే చూస్తే పూర్తి సత్యం అర్థం కాదు. దీనికి ఒక శతాబ్ద కాలం నాటి చారిత్రక గాయం ఉంది. అదే “దురాండ్ రేఖ” (Durand Line) వివాదం.

వివాదానికి మూలాలు:

1. సామ్రాజ్యవాద విభజన: 1893లో బ్రిటిష్ ఇండియా విదేశాంగ కార్యదర్శి సర్ మోర్టిమర్ దురాండ్, ఆఫ్ఘన్ పాలకుడు అమీర్ అబ్దూర్ రెహమాన్ ఖాన్‌ల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం ఈ సరిహద్దు రేఖను గీశారు. రష్యా సామ్రాజ్యం భారత్ వైపు రాకుండా ఒక ‘బఫర్ జోన్’ ఏర్పాటు చేయడం బ్రిటిష్ వారి వ్యూహం.
2. పష్తూన్ల విభజన: ఈ కృత్రిమ సరిహద్దు రేఖ శతాబ్దాలుగా కలిసి జీవిస్తున్న ‘పష్తూన్’ (Pashtun) జాతి ప్రజలను, వారి గ్రామాలను, చివరికి వారి కుటుంబాలను కూడా రెండు దేశాల మధ్య విడదీసింది.
3. ఆఫ్ఘన్ తిరస్కరణ: 1947లో పాకిస్తాన్ ఏర్పడినప్పుడు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ఈ సరిహద్దును గుర్తించడానికి నిరాకరించింది. బ్రిటిష్ వారు బలవంతంగా రుద్దిన ఒప్పందం 100 ఏళ్ల తర్వాత (1993లో) కాలదోషం పట్టిందని ఆఫ్ఘన్ల వాదన. ఇప్పటివరకు కాబూల్‌లో పాలించిన ఏ ఒక్క ప్రభుత్వం కూడా—అది రాజులైనా, కమ్యూనిస్టులైనా, అమెరికా మద్దతు ఉన్న ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాలైనా, లేదా ఇప్పటి తాలిబాన్లైనా—దురాండ్ రేఖను అధికారిక అంతర్జాతీయ సరిహద్దుగా అంగీకరించలేదు.
4. పాకిస్తాన్ ఆందోళన: పాకిస్తాన్ ఈ రేఖను అంతర్జాతీయ సరిహద్దుగా భావిస్తుంది. ఒకవేళ దీన్ని తిరస్కరిస్తే, తమ దేశంలోని ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వా, బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సులు విడిపోయి ‘గ్రేటర్ పష్తూనిస్తాన్’ ఏర్పడుతుందనే భయం ఇస్లామాబాద్‌ను వెంటాడుతోంది. అందుకే సరిహద్దు వెంబడి పాకిస్తాన్ భారీగా కాంక్రీట్ గోడలు, ముళ్లకంచెలను (Fencing) నిర్మిస్తోంది, దీనిని ఆఫ్ఘన్లు నిరంతరం అడ్డుకుంటూనే ఉన్నారు.

5. తెహ్రీక్-ఇ-తాలిబాన్ పాకిస్తాన్ (TTP) మరియు ‘మంచి తాలిబాన్ – చెడ్డ తాలిబాన్’ సిద్ధాంతం

ఈ ఘర్షణలో అత్యంత కీలకమైన మరియు సంక్లిష్టమైన పాత్ర TTP (Tehrik-e-Taliban Pakistan) ది. దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి పాకిస్తాన్ గతంలో అనుసరించిన ద్వంద్వ విధానాన్ని విశ్లేషించాలి.

TTP అంటే ఎవరు?

TTP అనేది 2007లో పాకిస్తాన్‌లోని వివిధ గిరిజన ఉగ్రవాద గ్రూపుల కలయికతో ఏర్పడిన ఒక నిషేధిత ఉగ్రవాద సంస్థ. దీని లక్ష్యం ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్ల తరహాలోనే పాకిస్తాన్‌లో కూడా ఇస్లామిక్ శరియా చట్టాన్ని అమలు చేయడం మరియు పాకిస్తాన్ ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాన్ని కూల్చివేయడం. వీరు పాకిస్తాన్ సైన్యంపై, పాఠశాలలపై (2014 పెషావర్ స్కూల్ దాడి వంటివి), మసీదులపై ఘోరమైన ఆత్మాహుతి దాడులకు పాల్పడ్డారు.

పాకిస్తాన్ ద్వంద్వ నీతి (Frankenstein’s Monster):

దశాబ్దాలుగా పాకిస్తాన్ సైన్యం మరియు నిఘా సంస్థ ISI ఒక వ్యూహాత్మక సిద్ధాంతాన్ని పాటించాయి:

• మంచి తాలిబాన్ (Good Taliban): ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో ఉంటూ, అమెరికా సైన్యానికి మరియు భారత్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడే ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్లు (క్వెట్టా శూరా, హక్కానీ నెట్‌వర్క్ వంటివి) పాకిస్తాన్‌కు ‘మంచి తాలిబాన్లు’. వీరికి పాకిస్తాన్ రహస్యంగా ఆశ్రయం, నిధులు, ఆయుధాలు ఇచ్చి పెంచి పోషించింది.
• చెడ్డ తాలిబాన్ (Bad Taliban): పాకిస్తాన్ రాష్ట్రానికి, సైన్యానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడే TTP వంటి సంస్థలు ‘చెడ్డ తాలిబాన్లు’.

ఫలితం: 2021 ఆగస్టులో అమెరికా దళాలు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి నిష్క్రమించి, ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్లు కాబూల్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు పాకిస్తాన్ సంబరాలు చేసుకుంది. అప్పటి పాకిస్తాన్ ప్రధాని ఇమ్రాన్ ఖాన్ “ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మానసిక గులామితీ సంకెళ్లను తెంచుకుంది” అని ప్రకటించారు. కానీ, ఆ సంతోషం ఎంతో కాలం నిలవలేదు.

పాకిస్తాన్‌కు ఎదురుదెబ్బ:

ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్లు అధికారంలోకి రాగానే, పాకిస్తాన్ జైళ్లలో ఉన్న వందలాది మంది TTP నాయకులను, ఉగ్రవాదులను విడుదల చేశారు. ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్ మరియు TTP రెండు వేర్వేరు సంస్థలైనప్పటికీ, వారిద్దరి ఐデオలాజికల్ (భావజాల) మూలాలు, పష్తూన్ జాతి గుర్తింపు ఒక్కటే. దాంతో TTPకి ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో సురక్షితమైన స్థావరాలు లభించాయి. అక్కడి నుండి వారు అత్యాధునిక అమెరికన్ ఆయుధాలను (నాటో దళాలు వదిలివెళ్లిన ఆయుధాలు) సంపాదించి, పాకిస్తాన్‌పై దాడులను తీవ్రం చేశారు. తాము పెంచిన పాములే ఇప్పుడు తమను కాటేస్తుండటంతో పాకిస్తాన్ ఏం చేయాలో పాలుపోని స్థితిలో పడింది.

6. కాబూల్ వర్సెస్ ఇస్లామాబాద్: నిందల పర్వం

తాజా దాడుల నేపథ్యంలో ఇరు దేశాల మధ్య వాగ్వాదం మరియు దౌత్యపరమైన విమర్శలు పతాక స్థాయికి చేరాయి.

పాకిస్తాన్ వాదన మరియు ఆరోపణలు:

1. ఉగ్రవాద నిలయం: ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ మరియు ప్రాంతీయ ఉగ్రవాదానికి సురక్షిత స్వర్గధామంగా మారిందని పాకిస్తాన్ ఆరోపిస్తోంది.
2. సరిహద్దు నిర్వహణ వైఫల్యం: ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్లు తమ భూభాగాన్ని పొరుగు దేశాలపై దాడులకు ఉపయోగించనివ్వబోమని దోహా ఒప్పందంలో అంతర్జాతీయ సమాజానికి ఇచ్చిన మాటను తప్పారని పాకిస్తాన్ విదేశాంగ శాఖ పేర్కొంది.
3. సాక్ష్యాలు: TTP నాయకులు కాబూల్, ఖోస్ట్ పరిసరాల్లో స్వేచ్ఛగా తిరుగుతున్నారని, పాకిస్తాన్‌పై దాడుల ప్రణాళికలు అక్కడే సిద్ధమవుతున్నాయని ఇంటెలిజెన్స్ నివేదికలను పాకిస్తాన్ ఐక్యరాజ్యసమితికి సమర్పించింది.

ఆఫ్ఘనిస్తాన్ (తాలిబాన్) తిరస్కరణ మరియు హెచ్చరికలు:

1. అంతర్గత సమస్య: పాకిస్తాన్ తన అంతర్గత భద్రతా వైఫల్యాలను, రాజకీయ అస్థిరతను కప్పిపుచ్చుకోవడానికి ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌పై తప్పుడు నిందలు వేస్తోందని తాలిబాన్ ప్రతినిధి జబిహుల్లా ముజాహిద్ వాదించారు. TTP అనేది పాకిస్తాన్ యొక్క సొంత సమస్య అని వారి స్పష్టీకరణ.
2. సార్వభౌమాధికార ఉల్లంఘన: పాకిస్తాన్ వైమానిక దాడులు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సార్వభౌమాధికారాన్ని (Sovereignty) ఘోరంగా ఉల్లంఘించడమేనని, ఇటువంటి చర్యలు తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారితీస్తాయని హెచ్చరించారు.
3. సైనిక సన్నద్ధత: ఈ దాడుల తర్వాత ఆఫ్ఘన్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ సరిహద్దు వెంబడి భారీగా అదనపు దళాలను, భారీ ఆయుధాలను మోహరించింది. అవసరమైతే పాకిస్తాన్ దురాక్రమణకు తగిన బుద్ధి చెబుతామని తాలిబాన్ కమాండర్లు ప్రకటించారు.

7. ప్రాంతీయ మరియు అంతర్జాతీయ శక్తుల ప్రతిచర్యలు

ఆఫ్ఘనిస్తాన్-పాకిస్తాన్ ల మధ్య పెరుగుతున్న ఈ ఉద్రిక్తతలు కేవలం ఆ రెండు దేశాలకే పరిమితం కావు. ఇది మొత్తం దక్షిణ ఆసియా మరియు మధ్య ఆసియా ప్రాంతాల భద్రతపై ప్రభావం చూపుతుంది.

                   ┌─────────────────────────┐
                   │  ఆఫ్ఘన్-పాక్ ఉద్రిక్తతలు │
                   └────────────┬────────────┘
                                │
        ┌───────────────────────┼───────────────────────┐
        ▼                       ▼                       ▼
┌──────────────┐        ┌──────────────┐        ┌──────────────┐
│    చైనా      │        │ అమెరికా (USA)│        │   భారతదేశం   │
└──────┬───────┘        └──────┬───────┘        └──────┬───────┘
       │                       │                       │
  CPEC భద్రత,             ఉగ్రవాద నిరోధం,          ప్రాంతీయ స్థిరత్వం,
 స్థిరత్వం కోరుతోంది      చొరవపై ఆందోళన          తాలిబాన్లతో దౌత్యం

చైనా వ్యూహాత్మక ఆందోళన:

చైనాకు ఈ రెండు దేశాలతోనూ అవసరాలు ఉన్నాయి. పాకిస్తాన్ చైనాకు ‘ఆల్-వెదర్ ఫ్రెండ్’. చైనా-పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (CPEC) లో భాగంగా చైనా బిలియన్ల డాలర్లను పాకిస్తాన్‌లో పెట్టుబడి పెట్టింది. అదే సమయంలో, ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని అపారమైన ఖనిజ సంపద (లిథియం, రాగి) పై చైనా కన్ను పడింది. తాలిబాన్ ప్రభుత్వంతో అధికారికంగా దౌత్య సంబంధాలు నడుపుతున్న అతికొద్ది దేశాల్లో చైనా ఒకటి. ఇరు దేశాల మధ్య యుద్ధం వస్తే CPEC ప్రాజెక్టులకు ముప్పు వాటిల్లుతుందని, అలాగే చైనాలోని గ్సింజియాంగ్ ప్రావిన్స్‌కు చెందిన ఉయ్ఘర్ ముస్లిం తీవ్రవాదులు (ETIM) ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌ను స్థావరంగా చేసుకుంటారని చైనా భయపడుతోంది. అందుకే చైనా శాంతి చర్చల కోసం ఒత్తిడి తెస్తోంది.

అమెరికా (USA) వైఖరి:

అమెరికా ఈ పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తోంది. ఒకప్పుడు పాకిస్తాన్‌ను ఉగ్రవాద వ్యతిరేక పోరాటంలో భాగస్వామిగా చూసిన అమెరికా, ఇప్పుడు ఇస్లామాబాద్‌ను పూర్తిగా నమ్మడం లేదు. అయితే, అల్-ఖైదా లేదా ఇస్లామిక్ స్టేట్ (ISIS-K) వంటి అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాద సంస్థలు మళ్లీ బలపడకుండా చూడటం అమెరికా ప్రాధాన్యత. అమాయక పౌరుల, ముఖ్యంగా పిల్లల మరణాలను అమెరికా స్టేట్ డిపార్ట్‌మెంట్ తీవ్రంగా ఖండించింది మరియు ఇరు దేశాలు సంయమనం పాటించాలని కోరింది.

భారతదేశంపై ప్రభావం:

భారతదేశానికి ఈ ప్రాంతంలో స్థిరత్వం ముఖ్యం. పాకిస్తాన్ స్పాన్సర్ చేసే ఉగ్రవాదం భారత్‌కు పెద్ద సమస్య. పాకిస్తాన్ తన పశ్చిమ సరిహద్దులో (ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌తో) బిజీగా ఉంటే, అది తూర్పు సరిహద్దులో (భారత్‌తో) కశ్మీర్ వంటి ప్రాంతాలలో ఉగ్రవాదాన్ని ప్రేరేపించే సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుందని కొందరు రక్షణ నిపుణుల విశ్లేషణ. అయితే, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మళ్లీ ఉగ్రవాద కేంద్రంగా మారితే అది అంతిమంగా ప్రాంతీయ భద్రతకు ముప్పే. భారత్ ప్రస్తుతం ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌కు మానవీయ సహాయాన్ని (గోధుమలు, మందులు) అందిస్తూ, అక్కడ ప్రజాస్వామ్య పౌరుల పక్షాన నిలుస్తోంది.

8. ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో మానవీయ సంక్షోభం (Humanitarian Crisis)

ఈ వైమానిక దాడులు ఇప్పటికే ఆర్థికంగా, సామాజికంగా కుదేలైన ఆఫ్ఘన్ ప్రజల జీవితాలను మరింత నరకప్రాయంగా మార్చాయి.

2021లో తాలిబాన్లు అధికారంలోకి వచ్చినప్పటి నుండి అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు, విదేశీ నిధుల నిలిపివేత, మరియు తీవ్రమైన కరువు కారణంగా ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మానవీయ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది.

ప్రస్తుత పరిస్థితులు:

• ఆహార కొరత: ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) నివేదికల ప్రకారం, సగానికి పైగా ఆఫ్ఘన్ జనాభా తీవ్రమైన ఆకలితో అలమటిస్తోంది. లక్షలాది మంది పిల్లలు పోషకాహార లోపంతో బాధపడుతున్నారు.
• వైద్యరంగ వైఫల్యం: సరిహద్దు ప్రావిన్సులైన ఖోస్ట్, కునార్ లలో ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు కూడా సరిగ్గా పనిచేయడం లేదు. వైమానిక దాడుల్లో గాయపడిన చిన్న పిల్లలకు కనీసం అత్యవసర చికిత్స అందించడానికి అవసరమైన మందులు, సర్జికల్ పరికరాలు స్థానిక ఆసుపత్రులలో లేవు.
• శరణార్థుల సమస్య: పాకిస్తాన్ ఇప్పటికే తన దేశంలో దశాబ్దాలుగా నివసిస్తున్న లక్షలాది మంది అక్రమ ఆఫ్ఘన్ శరణార్థులను (Afghan Refugees) బలవంతంగా దేశం నుండి వెళ్లగొడుతోంది. అటు సొంత దేశంలో ఉపాధి, భద్రత లేక, ఇటు పొరుగు దేశం వెళ్లగొడుతుండటంతో ఈ సరిహద్దు ప్రాంతాల ప్రజలు అగమ్యగోచర స్థితిలో పడ్డారు. ఇప్పుడు సొంత ఇళ్లపైనే బాంబులు పడుతుండటంతో వారు తీవ్ర భయాందోళనల మధ్య బతుకుతున్నారు.

9. భవిష్యత్తు పరిణామాలు మరియు ముగింపు

11 మంది పిల్లల ప్రాణాలను బలిగొన్న ఈ తాజా పాకిస్తాన్ వైమానిక దాడులు కేవలం ఒక తక్షణ ప్రతికార చర్య మాత్రమే కాదు, ఇది రాబోయే పెద్ద ప్రమాదానికి హెచ్చరిక. పాకిస్తాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ దేశాలు రెండూ ఆర్థికంగా తీవ్రమైన సంక్షోభంలో ఉన్నాయి. పాకిస్తాన్ ద్రవ్యోల్బణం, అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయి ఐఎంఎఫ్ (IMF) ప్యాకేజీలపై ఆధారపడుతుంటే, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ అంతర్జాతీయ గుర్తింపు లేక ఒంటరిగా మిగిలిపోయింది.

ఇటువంటి స్థితిలో ఇరు దేశాల మధ్య పూర్తి స్థాయి యుద్ధం (Full-scale War) సంభవిస్తే, అది ఆ రెండు దేశాల వినాశనానికే కాకుండా, మొత్తం ఆసియా ఖండంలో అస్థిరతకు దారితీస్తుంది.

పరిష్కార మార్గాలు:

1. నిజాయితీతో కూడిన సరిహద్దు దౌత్యం: పాకిస్తాన్ తన ‘మంచి ఉగ్రవాది, చెడ్డ ఉగ్రవాది’ అనే ద్వంద్వ విధానాన్ని పూర్తిగా వదిలిపెట్టాలి. ఉగ్రవాదం ఏ రూపంలో ఉన్నా ముప్పేనని గ్రహించాలి.
2. ఆఫ్ఘన్ బాధ్యత: ఆఫ్ఘన్ తాలిబాన్లు కేవలం సిద్ధాంతాలకు పరిమితం కాకుండా, ఒక బాధ్యతాయుతమైన ప్రభుత్వంగా తమ భూభాగం నుండి TTP వంటి శక్తులు పొరుగు దేశాలపై దాడులు చేయకుండా కఠినంగా అణచివేయాలి.
3. అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణ: ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC) తక్షణమే జోక్యం చేసుకుని, ఈ సరిహద్దు ఉల్లంఘనలపై విచారణ జరపాలి. అమాయక పిల్లల మరణాలకు కారణమైన వారిని జవాబుదారీలను చేయాలి.

బుల్లెట్లకు, బాంబులకు సరిహద్దులు మరియు రాజకీయాలు మాత్రమే తెలుసు, కానీ అవి బలితీసుకునేది మాత్రం ఏ పాపమూ ఎరుగని పసిప్రాణాలనే చేదు నిజాన్ని ఈ ఘటన మరోసారి నిరూపించింది. అంతర్జాతీయ సమాజం తక్షణమే స్పందించి ఇరు దేశాల మధ్య శాంతి చర్చలు పునరుద్ధరించకపోతే, దురాండ్ రేఖ వెంబడి మరిన్ని శ్మశానాలు వెలిసే ప్రమాదం ఉంది.