Science Facts:జ్వరం వచ్చినప్పుడు ఒళ్లు ఎందుకు వేడెక్కుతుంది? అసలు కారణం ఇదే

Science Facts:జ్వరం వచ్చినప్పుడు ఒళ్లు ఎందుకు వేడెక్కుతుంది?

జ్వరం వచ్చినప్పుడు ఒళ్లు వేడిగా అనిపిస్తుంది. కొన్నిసార్లు వేడి పెరుగుతున్నప్పటికీ చలి వేస్తుంది, వణుకు వస్తుంది. అసలు జ్వరం వచ్చినప్పుడు శరీరంలో ఏం జరుగుతుంది? ఒళ్లు ఎందుకు వేడెక్కుతుంది?

దీనికి కారణం మన మెదడులోని హైపోథాలమస్ (Hypothalamus) అనే భాగం. ఇది శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించే ఒక రకమైన “థర్మోస్టాట్”లా పనిచేస్తుంది. ఇన్ఫెక్షన్ వచ్చినప్పుడు రోగనిరోధక వ్యవస్థ స్పందించి, ఈ థర్మోస్టాట్‌ను కొంత ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతకు సెట్ చేస్తుంది. దాంతో శరీరం వేడెక్కడం ప్రారంభమవుతుంది.

జ్వరం వచ్చినప్పుడు ఒళ్లు ఎందుకు వేడెక్కుతుంది?

సాధారణంగా మన శరీరం ఉష్ణోగ్రతను ఒక నిర్దిష్ట పరిధిలో ఉంచడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. బయట వాతావరణం మారినా శరీరం వేడి ఉత్పత్తి చేయడం, వేడిని బయటకు పంపడం వంటి ప్రక్రియలను సర్దుబాటు చేస్తుంది.

అయితే వైరస్ లేదా బ్యాక్టీరియా వంటి సూక్ష్మజీవుల వల్ల ఇన్ఫెక్షన్ వచ్చినప్పుడు రోగనిరోధక వ్యవస్థ వాటిని ఎదుర్కొనేందుకు క్రియాశీలమవుతుంది. ఈ సమయంలో కొన్ని రసాయన సంకేతాలు, ముఖ్యంగా సైటోకైన్లు (Cytokines), విడుదలవుతాయి. ఇవి హైపోథాలమస్‌పై ప్రభావం చూపి శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించే “సెట్ పాయింట్”ను పెంచుతాయి.

శరీరంలో అసలు ఏం జరుగుతుంది?

హైపోథాలమస్ శరీర ఉష్ణోగ్రతను ఎక్కువగా ఉంచాలని నిర్ణయించిన తర్వాత, శరీరం ఆ కొత్త ఉష్ణోగ్రతను చేరుకోవడానికి కొన్ని మార్పులు చేస్తుంది.

1. చలి వేయడం, వణుకు రావడం

జ్వరం మొదలవుతున్నప్పుడు శరీర ఉష్ణోగ్రత కొత్త సెట్ పాయింట్ కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే మనకు చలి వేసినట్లు అనిపిస్తుంది. కండరాలు వేగంగా కుదించుకోవడం వల్ల వణుకు వస్తుంది. ఈ కండరాల కదలికలు అదనపు వేడిని ఉత్పత్తి చేయడంలో సహాయపడతాయి.

2. చర్మం ద్వారా వేడి బయటకు పోకుండా చూడటం

శరీరం చర్మం దగ్గర రక్తనాళాలను కొంత కుదించవచ్చు. దీనివల్ల చర్మం ద్వారా వేడి నష్టం తగ్గుతుంది. ఫలితంగా శరీరంలోని అంతర్గత ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది.

3. శరీరం కొత్త ఉష్ణోగ్రతకు చేరుకోవడం

ఈ ప్రక్రియలు కొనసాగుతూ శరీర ఉష్ణోగ్రత హైపోథాలమస్ నిర్ణయించిన కొత్త సెట్ పాయింట్‌కు చేరుతుంది. అందుకే జ్వరం సమయంలో ఒళ్లు వేడిగా అనిపిస్తుంది.

జ్వరం తగ్గే సమయంలో సెట్ పాయింట్ మళ్లీ సాధారణ స్థాయికి వస్తుంది. అప్పుడు శరీరం అదనపు వేడిని బయటకు పంపేందుకు రక్తనాళాలను విస్తరించడం, చెమట పట్టడం వంటి చర్యలను చేపడుతుంది. అందుకే జ్వరం తగ్గుతున్నప్పుడు ఎక్కువగా చెమట పట్టవచ్చు.

జ్వరం అంటే శరీరంలో వేడి మాత్రమే పెరగడమా?

అలా కాదు. జ్వరం (Fever) మరియు హైపర్‌థర్మియా (Hyperthermia) ఒకటే కావు.

జ్వరంలో మెదడులోని హైపోథాలమస్ శరీర ఉష్ణోగ్రతకు సంబంధించిన సెట్ పాయింట్‌ను పెంచుతుంది. కానీ హైపర్‌థర్మియాలో సెట్ పాయింట్ మారకుండా, శరీరం అధిక వేడిని ఉత్పత్తి చేయడం లేదా బయటకు పంపలేకపోవడం వల్ల ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది. తీవ్రమైన వేడి వాతావరణం లేదా హీట్‌స్ట్రోక్ దీనికి ఉదాహరణలు.

జ్వరం వచ్చినప్పుడు చలి ఎందుకు వేస్తుంది?

ఇది చాలామందికి వచ్చే సహజమైన సందేహం.

ఉదాహరణకు శరీర ఉష్ణోగ్రత 37°C దగ్గర ఉండగా, జ్వరం కారణంగా మెదడు 38°Cని కొత్త లక్ష్య ఉష్ణోగ్రతగా సెట్ చేసిందనుకుందాం. శరీరానికి అప్పటి 37°C తక్కువగా అనిపిస్తుంది. అందుకే చలి వేసినట్లు అనిపించి, వణుకు రావచ్చు.

అంటే జ్వరం ప్రారంభంలో శరీరం నిజంగా వేడెక్కుతున్నప్పటికీ మనకు చలిగా అనిపించవచ్చు.

జ్వరం వచ్చినప్పుడు ఏం చేయాలి?

చాలా సాధారణ జ్వరాలు కొన్ని రోజుల్లో తగ్గిపోతాయి. జ్వరం తక్కువగా ఉండి, వ్యక్తికి పెద్దగా అసౌకర్యం లేకపోతే తప్పనిసరిగా ఉష్ణోగ్రతను సాధారణ స్థాయికి తీసుకురావాల్సిన అవసరం ప్రతి సందర్భంలో ఉండదు. కొన్ని సందర్భాల్లో జ్వరం రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలో భాగంగా ఇన్ఫెక్షన్‌ను ఎదుర్కోవడంలో సహాయపడవచ్చు.

అసౌకర్యం తగ్గించుకోవడానికి:

• తగినంత ద్రవాలు తాగాలి.
• శరీరానికి విశ్రాంతి ఇవ్వాలి.
• చాలా మందపాటి దుస్తులు ధరించకుండా సౌకర్యంగా ఉండాలి.
• చలి వేస్తే తేలికపాటి దుప్పటి ఉపయోగించవచ్చు.
• జ్వరం తగ్గించే మందులు అవసరమైతే వైద్యుడి సలహా లేదా మందు లేబుల్‌లోని సూచనల ప్రకారం మాత్రమే ఉపయోగించాలి.

జ్వరం రావడానికి కారణమైన ఇన్ఫెక్షన్ లేదా ఇతర సమస్యను గుర్తించి, అవసరమైన చికిత్స చేయడం ముఖ్యమైన విషయం.

జ్వరం ఎప్పుడు వైద్యుడిని సంప్రదించాలి?

జ్వరం తీవ్రత, వయస్సు, ఇతర లక్షణాలు, ఆరోగ్య పరిస్థితి ఆధారంగా వైద్య సలహా అవసరం మారుతుంది.

పెద్దవారిలో 39.4°C (103°F) లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జ్వరం ఉంటే వైద్యుడిని సంప్రదించాలని Mayo Clinic సూచిస్తుంది. జ్వరంతో పాటు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, ఛాతి నొప్పి, తీవ్రమైన తలనొప్పి, మెడ బిగుసుకుపోవడం, గందరగోళం, నిరంతర వాంతులు లేదా మూర్ఛ వంటి లక్షణాలు ఉంటే తక్షణ వైద్య సహాయం అవసరం కావచ్చు.

3 నెలల లోపు శిశువుకు 38°C (100.4°F) లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జ్వరం ఉంటే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

తెలుసా?

జ్వరం సమయంలో శరీర ఉష్ణోగ్రత కేవలం పెరగడం మాత్రమే కాదు—శరీరం వేడిని ఉత్పత్తి చేయడం, వేడిని బయటకు పంపడం రెండింటినీ నియంత్రిస్తుంది.

అంతేకాదు, శరీర ఉష్ణోగ్రత కేవలం 1°C పెరగడానికి కూడా శరీర మెటబాలిక్ రేటు గణనీయంగా పెరుగుతుంది. అందుకే జ్వరం ఉన్నప్పుడు అలసట, నీరసం, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం వంటి మార్పులు కనిపించవచ్చు.

ముగింపు

జ్వరం వచ్చినప్పుడు ఒళ్లు వేడెక్కడం అనేది శరీరం అదుపు తప్పి వేడెక్కడం వల్ల మాత్రమే కాదు. ముఖ్యంగా ఇన్ఫెక్షన్‌కు శరీరం స్పందించినప్పుడు, మెదడులోని హైపోథాలమస్ శరీర ఉష్ణోగ్రతకు సంబంధించిన సెట్ పాయింట్‌ను పెంచుతుంది.

దాంతో శరీరం వేడిని ఉత్పత్తి చేయడం, వేడి బయటకు పోకుండా చూడడం వంటి చర్యలను ప్రారంభిస్తుంది. అందుకే మొదట చలి, వణుకు రావచ్చు; తర్వాత ఒళ్లు వేడిగా అనిపిస్తుంది.

అందువల్ల జ్వరం అనేది కేవలం ఒక లక్షణం మాత్రమే కాదు—శరీర రోగనిరోధక వ్యవస్థలో భాగమైన ఒక నియంత్రిత ప్రతిస్పందన. అయితే అధిక జ్వరం లేదా తీవ్రమైన ఇతర లక్షణాలు ఉంటే స్వయంగా చికిత్స చేసుకోవడం కంటే వైద్య సలహా తీసుకోవడం ముఖ్యం.