వ్యాపారి మరియు ఇనుప త్రాసు: తెలివి, న్యాయం, నీతి | Merchant and Iron Scale Story

పంచతంత్రం – మిత్రభేదం కథ

అనగనగా ఒక పెద్ద నగరంలో ధనవంతుడైన ఒక వ్యాపారి నివసించేవాడు. అతని పేరు జీవదత్తుడు. అతను చాలా నిజాయితీగలవాడు, తెలివైనవాడు. తన కష్టార్జిత ధనంతో వ్యాపారం చేసి మంచి పేరు సంపాదించాడు. అయితే కాలగమనంలో అతని వ్యాపారానికి కొంత నష్టం కలిగింది. అప్పులు పెరిగాయి. తన పరిస్థితిని మెరుగుపరచుకోవడానికి మరో దేశానికి వెళ్లి వ్యాపారం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఆ రోజుల్లో ప్రయాణం చాలా కష్టమైనది. నెలల తరబడి ప్రయాణించాల్సి వచ్చేది. అందుకే తన విలువైన వస్తువులను భద్రంగా ఉంచాలని భావించాడు. అతని దగ్గర ఒక భారీ ఇనుప త్రాసు ఉండేది. అది ఎంతో విలువైనది. వ్యాపారంలో బరువులు కొలవడానికి ఉపయోగపడేది.

జీవదత్తుడికి నగరంలో ధనగుప్తుడు అనే స్నేహితుడు ఉండేవాడు. అతను బయటకు చాలా మంచివాడిలా కనిపించేవాడు. కానీ లోపల మాత్రం అత్యాశతో నిండిపోయి ఉండేవాడు.

ఒకరోజు జీవదత్తుడు ధనగుప్తుని ఇంటికి వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.

“మిత్రమా! నేను కొంతకాలం విదేశాలకు వెళ్లి వ్యాపారం చేయాలనుకుంటున్నాను. నా దగ్గర ఉన్న ఈ ఇనుప త్రాసు చాలా విలువైనది. నేను తిరిగి వచ్చే వరకు దీనిని నీ దగ్గర భద్రంగా ఉంచు.”

ధనగుప్తుడు నవ్వుతూ,

“అయ్యో! ఇందులో ఏముంది? నువ్వు నా మిత్రుడివి కదా. నీ వస్తువు నా వస్తువులానే భావిస్తాను. నిశ్చింతగా వెళ్లి రా.”

అని చెప్పాడు.

జీవదత్తుడు అతనిపై నమ్మకం ఉంచి ఇనుప త్రాసును అప్పగించి విదేశాలకు వెళ్లిపోయాడు.

విదేశాల్లో విజయవంతమైన వ్యాపారం

జీవదత్తుడు కొత్త దేశానికి వెళ్లి ఎంతో కష్టపడ్డాడు. తెలివిగా వ్యాపారం చేసి మంచి లాభాలు సంపాదించాడు. కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత అతని పరిస్థితి మెరుగుపడింది. అప్పులన్నీ తీర్చగలిగే స్థాయికి చేరుకున్నాడు.

అప్పుడు తన స్వదేశానికి తిరిగి రావాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

స్వగ్రామానికి చేరుకున్న తర్వాత కుటుంబ సభ్యులను, స్నేహితులను కలుసుకున్నాడు. అనంతరం తన ఇనుప త్రాసును తిరిగి తీసుకోవడానికి ధనగుప్తుని ఇంటికి వెళ్లాడు.

ధనగుప్తుని మోసం

ధనగుప్తుడు అతన్ని చూసి పైకి సంతోషించినట్లు నటించాడు.

“మిత్రమా! ఎంతకాలానికి వచ్చావు! నిన్ను చూసి చాలా ఆనందంగా ఉంది.”

అన్నాడు.

కొద్దిసేపు మాట్లాడిన తర్వాత జీవదత్తుడు,

“నేను నీ దగ్గర ఉంచిన ఇనుప త్రాసును ఇవ్వు.”

అన్నాడు.

అది విన్న ధనగుప్తుడి ముఖం మారిపోయింది. ఎందుకంటే అతను చాలా కాలం క్రితమే ఆ త్రాసును అమ్మేసి డబ్బు చేసుకున్నాడు.

కానీ వెంటనే ఒక అబద్ధం ఆలోచించాడు.

“అయ్యో మిత్రమా! నేను నీకు ఎలా చెప్పాలో తెలియడం లేదు. ఆ త్రాసును గోదాములో ఉంచాను. కానీ అక్కడ ఎలుకలు చాలా ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అవి నీ ఇనుప త్రాసును కొరికి తినేశాయి.”

అన్నాడు.

జీవదత్తుడు ఆశ్చర్యపోయినట్లు నటించాడు.

“ఏమంటున్నావు? ఎలుకలు ఇనుప త్రాసును తినేశాయా?”

అడిగాడు.

“అవును. నాకు కూడా చాలా బాధగా ఉంది. కానీ నేను ఏం చేయగలను?”

అన్నాడు ధనగుప్తుడు.

జీవదత్తుడు అతని మోసం వెంటనే అర్థం చేసుకున్నాడు. కానీ కోపపడకుండా ప్రశాంతంగా,

“సరే మిత్రమా. జరిగిందేదో జరిగిపోయింది. ఎలుకలు తింటే మనం ఏమి చేయగలం?”

అని అన్నాడు.

ధనగుప్తుడు తన అబద్ధాన్ని నమ్మాడని భావించి సంతోషించాడు.

తెలివైన ప్రతీకారం

కొన్ని రోజుల తర్వాత జీవదత్తుడు ధనగుప్తుని ఇంటికి వెళ్లాడు.

ఆ సమయంలో ధనగుప్తుని కుమారుడు బయట ఆడుకుంటున్నాడు.

జీవదత్తుడు బాలుడిని ప్రేమగా పిలిచి,

“బాబూ! నాతో కలిసి నదికి వస్తావా? అక్కడ నీకు మంచి పండ్లు కొనిస్తాను.”

అన్నాడు.

బాలుడు ఆనందంగా ఒప్పుకున్నాడు.

జీవదత్తుడు అతన్ని తీసుకుని ఒక స్నేహితుడి ఇంట్లో సురక్షితంగా ఉంచాడు.

సాయంత్రం అయ్యాక ఒంటరిగా తిరిగి వచ్చాడు.

ధనగుప్తుడు తన కుమారుడు కనిపించకపోవడంతో ఆందోళన చెందాడు.

“నా కుమారుడు ఎక్కడ?”

అని అడిగాడు.

జీవదత్తుడు ప్రశాంతంగా,

“అయ్యో! చాలా దురదృష్టం జరిగింది. మేము నది ఒడ్డున నడుస్తుండగా ఒక పెద్ద గద్ద వచ్చి నీ కుమారుడిని ఎత్తుకుపోయింది.”

అన్నాడు.

ధనగుప్తుని కోపం

అది విన్న ధనగుప్తుడు కోపంతో మండిపోయాడు.

“ఏమిటి ఈ అబద్ధం? గద్ద ఒక బాలుడిని ఎత్తుకుపోతుందా? నన్ను మోసం చేయాలనుకుంటున్నావా?”

అని అరిచాడు.

జీవదత్తుడు ప్రశాంతంగానే ఉన్నాడు.

“ఎందుకు అసాధ్యం? ఎలుకలు ఇనుప త్రాసును తినగలిగితే, గద్ద ఒక బాలుడిని ఎత్తుకుపోవడం కూడా సాధ్యమే కదా!”

అన్నాడు.

ధనగుప్తుడు వెంటనే తన తప్పు బయటపడిందని గ్రహించాడు. కానీ ఇంకా ఒప్పుకోలేదు.

అతను న్యాయస్థానానికి వెళ్లి ఫిర్యాదు చేశాడు.

న్యాయస్థానంలో విచారణ

రాజు నియమించిన న్యాయాధికారి ఇద్దరినీ పిలిపించాడు.

మొదట ధనగుప్తుడు ఇలా చెప్పాడు.

“ప్రభూ! ఈ మనిషి నా కుమారుడిని తీసుకెళ్లి దాచిపెట్టాడు. గద్ద ఎత్తుకుపోయిందని అబద్ధం చెబుతున్నాడు.”

అన్నాడు.

న్యాయాధికారి జీవదత్తుడిని చూశాడు.

“ఇది నిజమా?”

అని అడిగాడు.

జీవదత్తుడు,

“అవును ప్రభూ! ఒక గద్ద వచ్చి అతని కుమారుడిని ఎత్తుకుపోయింది.”

అన్నాడు.

అక్కడ ఉన్నవారంతా నవ్వడం ప్రారంభించారు.

అప్పుడు న్యాయాధికారి,

“ఇది అసాధ్యం. గద్ద ఒక పెద్ద బాలుడిని ఎలా ఎత్తుకుపోతుంది?”

అన్నాడు.

అప్పుడు జీవదత్తుడు నమ్రంగా ఇలా అన్నాడు.

“ప్రభూ! ఈ నగరంలో ఎలుకలు ఇనుప త్రాసును తినగలవట. అలాంటి నగరంలో గద్ద బాలుడిని ఎత్తుకుపోవడం ఎందుకు అసాధ్యం?”

అన్నాడు.

న్యాయాధికారి ఆశ్చర్యపోయాడు.

“ఈ విషయం ఏమిటి?”

అని అడిగాడు.

అప్పుడు జీవదత్తుడు జరిగిన విషయమంతా వివరించాడు.

తాను విదేశాలకు వెళ్లేటప్పుడు ఇనుప త్రాసును ధనగుప్తుని దగ్గర ఉంచిన సంగతి, తిరిగి వచ్చాక ఎలుకలు తినేశాయని అతను చెప్పిన అబద్ధం అన్నీ వివరించాడు.

నిజం వెలుగులోకి వచ్చింది

న్యాయాధికారి వెంటనే ధనగుప్తుని ప్రశ్నించాడు.

“నిజంగా ఎలుకలు ఇనుప త్రాసును తినేశాయా?”

అని అడిగాడు.

ధనగుప్తుడు తలదించుకున్నాడు.

అతని అబద్ధం బయటపడిపోయింది.

చివరకు తన తప్పును ఒప్పుకున్నాడు.

“ప్రభూ! నేను అత్యాశతో ఆ త్రాసును అమ్మేశాను. దయచేసి నన్ను క్షమించండి.”

అన్నాడు.

న్యాయాధికారి కోపంగా,

“ఇతరుల నమ్మకాన్ని ద్రోహం చేసినవారికి శిక్ష తప్పదు.”

అన్నాడు.

ధనగుప్తునికి తగిన శిక్ష విధించి, జీవదత్తుడికి అతని త్రాసు విలువకు సమానమైన ధనాన్ని చెల్లించాలని ఆదేశించాడు.

అలాగే జీవదత్తుడు దాచిన బాలుడిని వెంటనే తండ్రికి అప్పగించమని చెప్పాడు.

జీవదత్తుడు కూడా వెంటనే బాలుడిని సురక్షితంగా తీసుకొచ్చి అప్పగించాడు.

కథలోని నీతి

ఈ సంఘటన తర్వాత ధనగుప్తుడు తన తప్పును గ్రహించాడు. అత్యాశ మనిషిని అబద్ధాలు చెప్పేలా చేస్తుందని తెలుసుకున్నాడు. జీవదత్తుడి తెలివితేటలు అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచాయి.

నీతి:
“మోసగాడిని ఓడించాలంటే కొన్నిసార్లు తెలివితోనే సమాధానం చెప్పాలి.”
“అత్యాశ చివరకు అవమానానికే దారితీస్తుంది.”
“నిజాయితీ ఎప్పటికైనా విజయం సాధిస్తుంది.”