మనకు తుమ్ములు ఎందుకు వస్తాయి? అసలు కారణం ఇదే!

మనకు తుమ్ములు ఎందుకు వస్తాయి? అసలు కారణం, తుమ్ము ఎలా వస్తుందో తెలుసా?

మనకు ఒక్కసారిగా “అచ్చూ!” అంటూ తుమ్ము వస్తుంది. దుమ్ము, పుప్పొడి, పొగ లేదా ఘాటైన వాసన వచ్చినప్పుడు కొందరికి వరుసగా తుమ్ములు కూడా వస్తుంటాయి. అసలు తుమ్ము ఎందుకు వస్తుంది? అది కేవలం శరీరం చేసే సాధారణ చర్యేనా, లేక దాని వెనుక ఏదైనా ముఖ్యమైన కారణం ఉందా?

సైన్స్ ప్రకారం తుమ్ము (Sneezing) అనేది శరీరానికి సహజంగా ఉండే ఒక రక్షణాత్మక ప్రతిచర్య (protective reflex). ముక్కులోకి వచ్చిన చికాకు కలిగించే పదార్థాలను బయటకు పంపించడానికి శరీరం ఈ ప్రక్రియను ఉపయోగిస్తుంది.

తుమ్ము ఎందుకు వస్తుంది?

ముక్కులోని లోపలి భాగంలో చాలా సున్నితమైన నాడీ ముగింపులు ఉంటాయి. దుమ్ము, పుప్పొడి, పొగ, కొన్ని రసాయనాలు లేదా ఇతర చికాకు కలిగించే పదార్థాలు ముక్కులోకి వచ్చినప్పుడు ఇవి వాటిని గుర్తిస్తాయి.

ఆ సంకేతాలు ట్రైజెమినల్ నర్వ్ (Trigeminal nerve) ద్వారా మెదడులోని తుమ్ము ప్రతిచర్యను నియంత్రించే ప్రాంతాలకు చేరతాయి. అక్కడి నుంచి శ్వాసకు సంబంధించిన కండరాలకు వేగంగా సంకేతాలు వెళ్లి తుమ్ము ప్రక్రియ మొదలవుతుంది.

అంటే సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే:

ముక్కులో చికాకు → నాడులకు సంకేతం → మెదడుకు సమాచారం → శ్వాస కండరాల స్పందన → తుమ్ము

తుమ్మినప్పుడు శరీరంలో ఏం జరుగుతుంది?

తుమ్ము అనేది కేవలం ముక్కు నుంచి గాలి బయటకు రావడం కాదు. ఇది అనేక కండరాలు, నరాలు కలిసి పనిచేసే వేగవంతమైన ప్రతిచర్య.

సాధారణంగా ఇలా జరుగుతుంది:

1. ముక్కులోని సున్నితమైన భాగాలు చికాకును గుర్తిస్తాయి.
2. ఆ సమాచారం నాడుల ద్వారా మెదడుకు చేరుతుంది.
3. మెదడు తుమ్ము ప్రతిచర్యను ప్రారంభిస్తుంది.
4. శ్వాసకు సంబంధించిన కండరాలు సమన్వయంతో పనిచేస్తాయి.
5. చివరగా గాలి ముక్కు, నోటి ద్వారా బలంగా బయటకు వస్తుంది.

ఈ వేగవంతమైన గాలి ప్రవాహం ముక్కులోని చికాకు కలిగించే పదార్థాలు, స్రావాలను బయటకు పంపించడంలో సహాయపడుతుంది.

జలుబు వచ్చినప్పుడు ఎందుకు ఎక్కువగా తుమ్ములు వస్తాయి?

జలుబు వంటి శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్ల సమయంలో ముక్కులోని లోపలి పొరలో వాపు, చికాకు మరియు ఎక్కువ స్రావం ఏర్పడవచ్చు. దీనివల్ల ముక్కులోని నాడులు మరింత సున్నితంగా స్పందించి తుమ్ములు రావచ్చు.

అదే విధంగా అలర్జీలు ఉన్నప్పుడు పుప్పొడి, దుమ్ము, డస్ట్ మైట్స్ లేదా పెంపుడు జంతువుల నుంచి వచ్చే కొన్ని అలర్జెన్లు తుమ్ములను ప్రేరేపించవచ్చు. అలర్జీతో పాటు ముక్కు దిబ్బడ, ముక్కు కారడం, కళ్లలో దురద లేదా నీరు రావడం కూడా కనిపించవచ్చు.

దుమ్ము మాత్రమే తుమ్ములకు కారణమా?

కాదు. తుమ్ములకు అనేక కారణాలు ఉండవచ్చు.

సాధారణ కారణాలు:

• దుమ్ము, ధూళి
• పుప్పొడి (Pollen)
• పొగ
• ఘాటైన వాసనలు లేదా కొన్ని రసాయనాలు
• జలుబు వంటి ఇన్ఫెక్షన్లు
• అలర్జీలు
• చల్లటి లేదా పొడి గాలి వంటి కొన్ని పర్యావరణ మార్పులు

కొంతమందికి బలమైన వెలుతురు చూసినప్పుడు కూడా తుమ్ము రావచ్చు. దీనిని Photic sneeze reflex అంటారు. ఇది అందరికీ ఉండదు.

తుమ్మును ఆపుకోవాలా?

తుమ్ము వస్తున్నప్పుడు దాన్ని బలవంతంగా పూర్తిగా అణచివేయడానికి ప్రయత్నించడం మంచిది కాదు. తుమ్ము అనేది శరీరం సహజంగా చేసే రక్షణాత్మక ప్రతిచర్య కాబట్టి, దాన్ని అడ్డుకోవడం కంటే సురక్షితంగా తుమ్మడం మంచిది.

ఇతరుల మధ్య ఉన్నప్పుడు మాత్రం తుమ్మేటప్పుడు జాగ్రత్త అవసరం.

తుమ్మేటప్పుడు ఏం చేయాలి?

• టిష్యూ ఉంటే ముక్కు, నోరును టిష్యూతో కప్పుకోవాలి.
• టిష్యూ లేకపోతే చేతుల్లో కాకుండా మోచేతి లోపలి భాగంలో తుమ్మాలి.
• ఉపయోగించిన టిష్యూను వెంటనే చెత్తబుట్టలో వేయాలి.
• తుమ్మిన తర్వాత చేతులను సబ్బుతో శుభ్రంగా కడుక్కోవాలి.

ఇలా చేయడం వల్ల శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్లకు కారణమయ్యే సూక్ష్మక్రిములు ఇతరులకు వ్యాపించే అవకాశం తగ్గుతుంది.

వరుసగా తుమ్ములు వస్తుంటే?

ఒక్కసారి లేదా అప్పుడప్పుడు తుమ్మడం సాధారణమే. కానీ తరచూ లేదా వరుసగా తుమ్ములు వస్తుంటే దానికి అలర్జీ, ముక్కు లోపలి చికాకు లేదా ఇతర కారణాలు ఉండవచ్చు.

తుమ్ములతో పాటు ముక్కు బాగా దిబ్బడ పడటం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, దద్దుర్లు, జ్వరం, కళ్లలో తీవ్రమైన దురద/నీరు వంటి లక్షణాలు ఉంటే వైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది.

తెలుసా? 💡

కొంతమందికి సూర్యరశ్మి లేదా ఒక్కసారిగా వచ్చే ప్రకాశవంతమైన వెలుతురు చూసినప్పుడు తుమ్ము వస్తుంది. దీనినే Photic sneeze reflex అంటారు. ఇది ఒక వ్యక్తి నుంచి మరొకరికి అంటుకునే వ్యాధి కాదు; ఎందుకు కొందరికి మాత్రమే ఇలా జరుగుతుందో శాస్త్రవేత్తలకు పూర్తిగా స్పష్టంగా తెలియలేదు.

ముగింపు

కాబట్టి మనకు తుమ్ములు రావడం శరీరానికి ఒక సహజ రక్షణ చర్య. ముక్కులోకి వచ్చిన దుమ్ము, పుప్పొడి, పొగ లేదా ఇతర చికాకులను గుర్తించినప్పుడు నాడీ వ్యవస్థ స్పందించి తుమ్ము ప్రతిచర్యను ప్రారంభిస్తుంది.

అందుకే తుమ్మును కేవలం ఒక చిన్న అసౌకర్యంగా కాకుండా, మన శ్వాసకోశ మార్గాలను రక్షించడంలో సహాయపడే శరీర సహజ ప్రక్రియగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. అయితే తరచూ తుమ్ములు ఇతర లక్షణాలతో కలిసి ఉంటే దాని వెనుక అలర్జీ లేదా ఇతర సమస్య ఉండే అవకాశం ఉన్నందున వైద్య సలహా తీసుకోవడం మంచిది.