Science Facts in Telugu | టీ లేదా కాఫీ తాగితే నిద్ర ఎందుకు రాదు? అసలు కారణం ఇదే

Science Facts in Telugu | టీ లేదా కాఫీ తాగితే నిద్ర ఎందుకు రాదు? అసలు కారణం ఇదే!

టీ లేదా కాఫీ తాగిన తర్వాత రాత్రి పడుకున్నా నిద్ర పట్టడం లేదని చాలామంది చెబుతుంటారు. ముఖ్యంగా సాయంత్రం లేదా రాత్రి తీసుకునే కాఫీ, టీ కొందరిలో నిద్ర సమయాన్ని ఆలస్యం చేయడమే కాకుండా నిద్ర నాణ్యతను కూడా ప్రభావితం చేయవచ్చు. మరి అసలు టీ, కాఫీకి నిద్రకు సంబంధం ఏమిటి? దీనికి ప్రధాన కారణం కెఫీన్ (Caffeine).

టీ లేదా కాఫీ తాగితే నిద్ర ఎందుకు రాదు?

టీ, కాఫీలలో సహజంగా ఉండే కెఫీన్ ఒక ఉద్దీపక పదార్థం (Stimulant). ఇది మెదడులో నిద్రమత్తును పెంచే అడెనోసిన్ (Adenosine) అనే రసాయన సంకేతం పనిచేయకుండా అడ్డుకుంటుంది.

మనము ఎక్కువసేపు మేల్కొని ఉన్నప్పుడు మెదడులో అడెనోసిన్ స్థాయి పెరుగుతూ ఉంటుంది. ఇది మెదడుకు విశ్రాంతి అవసరమని సంకేతం ఇచ్చి నిద్రమత్తు కలిగించడంలో సహాయపడుతుంది. కెఫీన్ ఈ అడెనోసిన్ రిసెప్టర్లను అడ్డుకోవడంతో మనకు నిద్రగా అనిపించడం తగ్గుతుంది. అందుకే టీ లేదా కాఫీ తాగిన తర్వాత కొంతసేపు ఉత్సాహంగా, అప్రమత్తంగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది.

కెఫీన్ మెదడులో ఏం చేస్తుంది?

సులభంగా చెప్పాలంటే మన మెదడులో రెండు రకాల సంకేతాలు పోటీ పడుతున్నట్టు ఊహించుకోవచ్చు.

అడెనోసిన్ → “ఇప్పుడు విశ్రాంతి తీసుకో”

కెఫీన్ → “ఇంకా మేల్కొని ఉండు”

కెఫీన్ మెదడుకు నేరుగా నిద్రను తొలగించే మందులా పనిచేయదు. బదులుగా నిద్రమత్తును కలిగించే అడెనోసిన్ తన పని చేయకుండా అడ్డుకుంటుంది. కెఫీన్ ప్రధానంగా A1, A2A అడెనోసిన్ రిసెప్టర్లను అడ్డుకోవడం ద్వారా మేల్కొని ఉండే స్థితిని పెంచుతుంది.

అందుకే కాఫీ లేదా టీ తాగిన వెంటనే నిద్రపోవడం కొంతమందికి కష్టంగా మారుతుంది.

కెఫీన్ ప్రభావం ఎంతసేపు ఉంటుంది?

ఇక్కడే అసలు విషయం ఉంది. కెఫీన్ తాగిన వెంటనే దాని ప్రభావం పూర్తిగా ముగిసిపోదు.

FDA సమాచార ప్రకారం కెఫీన్ శరీరంలో సగం తగ్గడానికి సాధారణంగా 4–6 గంటలు పట్టవచ్చు. అయితే వ్యక్తిని బట్టి ఈ సమయం మారుతుంది. కొందరిలో కెఫీన్ ఇంకా ఎక్కువసేపు శరీరంలో ఉండొచ్చు.

ఉదాహరణకు రాత్రి 10 గంటలకు నిద్రపోవాలనుకునే వ్యక్తి సాయంత్రం 5–6 గంటల సమయంలో ఎక్కువ కెఫీన్ తీసుకుంటే, పడుకునే సమయానికి కూడా దాని ప్రభావం కొంత మిగిలి ఉండే అవకాశం ఉంది.

అందుకే “సాయంత్రం కాఫీ తాగాను, కానీ రాత్రి వరకు నిద్ర రాలేదు” అనేది కేవలం ఊహ కాదు.

సాయంత్రం కాఫీ తాగితే నిజంగానే నిద్ర దెబ్బతింటుందా?

అవును. దీనిపై అధ్యయనాలు కూడా ఉన్నాయి.

Journal of Clinical Sleep Medicineలో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనంలో 400 మిల్లీగ్రాముల కెఫీన్‌ను నిద్రకు 0, 3 లేదా 6 గంటల ముందు తీసుకున్నప్పుడు కూడా నిద్రలో అంతరాయం కనిపించింది. ముఖ్యంగా నిద్రకు 6 గంటల ముందు తీసుకున్న కెఫీన్ కూడా మొత్తం నిద్ర సమయాన్ని తగ్గించే ప్రభావం చూపించింది.

అయితే దీనిని ప్రతి ఒక్కరికీ ఖచ్చితంగా వర్తించే నియమంగా చూడకూడదు. కెఫీన్‌కు మన శరీరం స్పందించే విధానం వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి మారుతుంది. వయస్సు, అలవాటు, జన్యుపరమైన తేడాలు, తీసుకునే పరిమాణం వంటి అంశాలు ప్రభావం చూపుతాయి.

టీ తాగితే కూడా ఇదేనా?

అవును. టీ కూడా కెఫీన్‌కు ఒక మూలం.

కాఫీతో పోలిస్తే చాలా రకాల టీలలో కెఫీన్ పరిమాణం తక్కువగా ఉండొచ్చు. కానీ టీని ఎక్కువగా లేదా బలంగా తయారు చేసి తాగితే కెఫీన్ తీసుకునే పరిమాణం పెరుగుతుంది.

FDA విద్యా సమాచారంలో 8 ఔన్సుల గ్రీన్ లేదా బ్లాక్ టీలో సుమారు 30–50 మిల్లీగ్రాముల కెఫీన్, అదే పరిమాణంలోని సాధారణ కాఫీలో సుమారు 80–100 మిల్లీగ్రాములు ఉండవచ్చని పేర్కొంది. అయితే అసలు పరిమాణం టీ రకం, కాఫీ రకం, తయారీ విధానం, పరిమాణం వంటి అంశాలపై ఆధారపడి మారుతుంది.

రాత్రి టీ లేదా కాఫీ తాగితే నిద్ర రాకుండా ఉండాలంటే ఏం చేయాలి?

మీకు కెఫీన్ వల్ల నిద్ర దెబ్బతింటుందని అనిపిస్తే కొన్ని సులభమైన మార్పులు ఉపయోగపడవచ్చు.

• పడుకునే ముందు కొన్ని గంటల పాటు కెఫీన్ తగ్గించండి. ముఖ్యంగా సాయంత్రం తర్వాత కాఫీ, బ్లాక్ టీ, గ్రీన్ టీ వంటి పానీయాల విషయంలో జాగ్రత్తగా ఉండండి.
• రాత్రి సమయంలో కాఫీ లేదా టీకి బదులుగా కెఫీన్ లేని పానీయం ఎంచుకోవచ్చు.
• రోజంతా తీసుకునే మొత్తం కెఫీన్‌ను గమనించండి. కాఫీ, టీ మాత్రమే కాకుండా చాక్లెట్, కొన్ని శీతల పానీయాలు, ఎనర్జీ డ్రింక్స్, కొన్ని మందుల్లో కూడా కెఫీన్ ఉండొచ్చు.
• “డీకాఫ్” (Decaf) అంటే కెఫీన్ పూర్తిగా ఉండదని కాదు. సాధారణంగా అందులో కూడా కొంత కెఫీన్ ఉండవచ్చు.
• ప్రతిరోజూ రాత్రి నిద్ర సమస్యగా ఉంటే కేవలం టీ లేదా కాఫీని మాత్రమే కారణంగా భావించకుండా ఇతర కారణాలను కూడా పరిశీలించాలి.

ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం

కెఫీన్ ప్రభావం అందరిలో ఒకేలా ఉండదు. కొంతమందికి సాయంత్రం ఒక కప్పు కాఫీ తాగినా నిద్రపై పెద్దగా ప్రభావం కనిపించకపోవచ్చు. మరికొందరికి తక్కువ మోతాదే నిద్రను ప్రభావితం చేయవచ్చు. కెఫీన్‌ను శరీరం ప్రాసెస్ చేసే వేగంలో వ్యక్తిగత తేడాలు ఉండటం దీనికి ఒక కారణం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

రాత్రి టీ తాగితే కాఫీ కంటే తక్కువగా నిద్ర దెబ్బతింటుందా?
చాలా సందర్భాల్లో టీలో కెఫీన్ కాఫీ కంటే తక్కువగా ఉండవచ్చు. కానీ టీ రకం, తయారీ విధానం, పరిమాణం బట్టి కెఫీన్ మారుతుంది. కాబట్టి టీ కూడా నిద్రను ప్రభావితం చేయవచ్చు.

పడుకునే 6 గంటల ముందు కాఫీ తాగవచ్చా?
అందరికీ ఒకే సమాధానం ఉండదు. అయితే ఒక అధ్యయనంలో నిద్రకు 6 గంటల ముందు తీసుకున్న కెఫీన్ కూడా నిద్రను ప్రభావితం చేసింది. కెఫీన్‌కు సున్నితంగా ఉండేవారు ఇంకా ముందుగానే దాన్ని తగ్గించడం మంచిది.

రోజుకు ఎంత కెఫీన్ తీసుకోవచ్చు?
FDA ప్రకారం చాలా మంది పెద్దలకు రోజుకు 400 మిల్లీగ్రాముల వరకు కెఫీన్ సాధారణంగా ప్రతికూల ప్రభావాలతో సంబంధం లేకుండా ఉండవచ్చు. అయితే వ్యక్తిగత సున్నితత్వం, ఆరోగ్య పరిస్థితులు, మందులు వంటి అంశాలను బట్టి పరిమితి మారవచ్చు.

ముగింపు

టీ లేదా కాఫీ తాగిన తర్వాత నిద్ర ఎందుకు రాదంటే, అందులోని కెఫీన్ మెదడులో నిద్రమత్తును కలిగించే అడెనోసిన్ సంకేతాలను అడ్డుకోవడమే ప్రధాన కారణం.

కెఫీన్ శరీరంలో కొన్ని గంటలు ఉండగలదు కాబట్టి, సాయంత్రం తీసుకున్న కాఫీ లేదా టీ రాత్రి నిద్రపోయే సమయానికి కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు. అయితే ప్రతి ఒక్కరిలో ప్రభావం ఒకేలా ఉండదు.

అందుకే రాత్రి నిద్ర సరిగా రావడం లేదని గమనిస్తే, ముఖ్యంగా సాయంత్రం తర్వాత తీసుకునే కెఫీన్ పరిమాణాన్ని తగ్గించడం ఒక ఉపయోగకరమైన మొదటి అడుగు.