ఉరుము కంటే ముందు మెరుపు ఎందుకు కనిపిస్తుంది? అసలు కారణం ఇదే!

ఉరుము కంటే ముందు మెరుపు ఎందుకు కనిపిస్తుంది? అసలు కారణం ఇదే!

వర్షాకాలంలో ఆకాశంలో ఒక్కసారిగా మెరుపు కనిపిస్తుంది. కొన్ని క్షణాల తర్వాత పెద్ద శబ్దంతో ఉరుము వినిపిస్తుంది. మెరుపు, ఉరుము రెండూ ఒకే సమయంలో ఏర్పడుతున్నప్పటికీ.. మనకు మాత్రం ముందుగా మెరుపు కనిపించి, తర్వాత ఉరుము ఎందుకు వినిపిస్తుంది?

దీనికి ప్రధాన కారణం కాంతి వేగం శబ్దం వేగం కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉండటమే. మెరుపు నుంచి వచ్చే కాంతి మన కళ్లకు దాదాపు వెంటనే చేరుతుంది. కానీ అదే మెరుపు వల్ల ఏర్పడిన ఉరుము శబ్దం మన చెవులకు చేరడానికి కొంత సమయం పడుతుంది. (NOAA Satellite Service)

అసలు కారణం ఏమిటి?

మెరుపు (Lightning) అనేది వాతావరణంలో జరిగే భారీ విద్యుత్‌ విడుదల. మెరుపు ఏర్పడే సమయంలో దాని చుట్టూ ఉన్న గాలి ఒక్కసారిగా అత్యంత వేడెక్కుతుంది.

ఈ వేడి వల్ల గాలి చాలా వేగంగా విస్తరిస్తుంది. ఆ వేగవంతమైన విస్తరణతో ఏర్పడే పీడన తరంగమే మనకు ఉరుము (Thunder) శబ్దంగా వినిపిస్తుంది. మెరుపు చానల్‌ చుట్టూ గాలి ఉష్ణోగ్రత సుమారు 30,000°C వరకు చేరవచ్చని NOAA వివరిస్తోంది. (NOAA Satellite Service)

అంటే మెరుపు, ఉరుము వేర్వేరు సంఘటనలు కావు. మెరుపు వల్లే ఉరుము ఏర్పడుతుంది.

మరి మెరుపు ముందుగా ఎలా కనిపిస్తుంది?

ఇక్కడే కాంతి, శబ్దం వేగాల మధ్య ఉన్న భారీ తేడా కారణమవుతుంది.

కాంతి శూన్యంలో సెకనుకు సుమారు 3 లక్షల కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తుంది. మరోవైపు గాలిలో శబ్దం సుమారు సెకనుకు 343 మీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది. గాలి ఉష్ణోగ్రత, పీడనం వంటి పరిస్థితులను బట్టి శబ్ద వేగం కొద్దిగా మారుతుంది.

అందువల్ల మెరుపు నుంచి వచ్చే కాంతి మనకు దాదాపు వెంటనే చేరుతుంది. కానీ ఉరుము శబ్దం మాత్రం ఆ దూరాన్ని ప్రయాణించిన తర్వాతే మనకు వినిపిస్తుంది.

అందుకే ఆకాశంలో ముందుగా మెరుపు కనిపించి, కొంత సమయం తర్వాత ఉరుము వినిపిస్తుంది.

మెరుపు కనిపించిన తర్వాత ఉరుము వినిపించడానికి ఎక్కువ సమయం పడితే?

ఇది మెరుపు మనకు ఎంత దూరంలో ఉందో అంచనా వేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

ఉదాహరణకు, మెరుపు కనిపించిన 5 సెకన్ల తర్వాత ఉరుము వినిపిస్తే, ఆ మెరుపు సుమారు 1 మైలు (1.6 కిలోమీటర్లు) దూరంలో ఉండవచ్చని అంచనా వేయవచ్చు. సాధారణంగా ఉరుము శబ్దం ఒక మైలు ప్రయాణించడానికి సుమారు 5 సెకన్లు పడుతుంది. (National Weather Service)

ఉదాహరణకు:

• 5 సెకన్లు → సుమారు 1.6 కి.మీ.
• 10 సెకన్లు → సుమారు 3.2 కి.మీ.
• 15 సెకన్లు → సుమారు 4.8 కి.మీ.
• 30 సెకన్లు → సుమారు 9.6 కి.మీ.

అయితే ఇది సుమారు అంచనా మాత్రమే. వాతావరణ పరిస్థితులు, గాలి, భౌగోళిక పరిస్థితులు వంటి అంశాలు శబ్దం ప్రయాణాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.

ఉరుము శబ్దం కొన్నిసార్లు “గర్జన”లా ఎందుకు వినిపిస్తుంది?

మెరుపు ఒక్క చిన్న బిందువులో మాత్రమే ఏర్పడదు. అది ఆకాశంలో కొంత దూరం పాటు విస్తరించిన విద్యుత్‌ మార్గంలో జరుగుతుంది.

మెరుపు మార్గంలోని మనకు దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే శబ్దం ముందుగా వినిపిస్తుంది. దూరంగా ఉన్న ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే శబ్దం తర్వాత చేరుతుంది. ఈ శబ్ద తరంగాలు కలవడం వల్ల మనకు “గర్జ్‌… గర్జ్‌…” అనే పొడవైన ఉరుము శబ్దంలా అనిపిస్తుంది. (National Weather Service)

మెరుపు చాలా దగ్గరగా ఉంటే మాత్రం ఉరుము ఒక్కసారిగా పెద్ద పిడుగు శబ్దంలా వినిపించవచ్చు.

మెరుపు, ఉరుము కనిపిస్తే ఏం చేయాలి?

ఇది కేవలం ఆసక్తికరమైన విజ్ఞాన విషయం మాత్రమే కాదు.. భద్రతకు కూడా చాలా ముఖ్యమైనది.

ఉరుము వినిపిస్తే మెరుపు దాడి చేసేంత దగ్గరలో తుఫాను ఉందని భావించాలి. బయట ఉండకుండా వెంటనే సురక్షితమైన భవనం లేదా పూర్తిగా మూసి ఉన్న లోహపు వాహనంలోకి వెళ్లాలని అమెరికా జాతీయ వాతావరణ సేవ సూచిస్తోంది. (National Weather Service)

గుర్తుంచుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు

• ఉరుము వినిపిస్తే బయటే ఉండకండి.
• చెట్టు కింద ఆశ్రయం పొందకండి.
• నీటి ప్రదేశాలు, చెరువులు, స్విమ్మింగ్‌ పూల్స్‌ నుంచి దూరంగా వెళ్లండి.
• తెరిచిన షెడ్‌లు, పందిళ్లు వంటి ప్రదేశాలను సురక్షితమైన ఆశ్రయంగా భావించకండి.
• ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు కిటికీలు, తలుపులకు దూరంగా ఉండటం మంచిది.
• చివరి ఉరుము వినిపించిన తర్వాత కనీసం 30 నిమిషాలు సురక్షితమైన ప్రదేశంలో ఉండాలని వాతావరణ భద్రతా మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి. (National Weather Service)

తెలుసా? ⚡

మెరుపు, ఉరుము మధ్య ఉన్న సమయాన్ని గమనించడం ద్వారా తుఫాను ఎంత దూరంలో ఉందో సుమారుగా అంచనా వేయవచ్చు. అయితే ఇది భద్రత కోసం బయట నిలబడి లెక్కపెట్టడానికి కాదు. ఉరుము వినిపిస్తేనే మీరు మెరుపు ప్రమాద పరిధిలో ఉండే అవకాశం ఉంది కాబట్టి వెంటనే సురక్షితమైన ప్రదేశానికి వెళ్లాలి. (National Weather Service)

ముగింపు

మెరుపు, ఉరుము రెండూ ఒకే మెరుపు సంఘటనలో భాగమే. మెరుపు వల్ల చుట్టూ ఉన్న గాలి ఒక్కసారిగా వేడెక్కి వేగంగా విస్తరించడం వల్ల ఉరుము ఏర్పడుతుంది.

అయితే కాంతి శబ్దం కంటే చాలా వేగంగా ప్రయాణిస్తుంది. అందుకే మెరుపు కాంతి మన కళ్లకు ముందుగా చేరుతుంది, ఆ తర్వాత ఉరుము శబ్దం మన చెవులకు చేరుతుంది.

కాబట్టి తదుపరి సారి ఆకాశంలో మెరుపు కనిపించినప్పుడు.. కొన్ని క్షణాల తర్వాత ఉరుము ఎందుకు వినిపిస్తుందో మీకు శాస్త్రీయంగా తెలుసు. అంతేకాదు, ఉరుము వినిపించడం అంటే మెరుపు ప్రమాదాన్ని కూడా సీరియస్‌గా తీసుకోవాల్సిన సంకేతం.